In dit blog ontdek je hoe je systemische teamopstellingen inzet om hardnekkige teampatronen zichtbaar en bespreekbaar te maken. Je leest welke opstellingen er zijn, wanneer je ze inzet en welke rol jij als teamcoach hebt.
In het kort
Dit blog helpt je bij het kiezen van de juiste systemische teamopstelling voor teamcoaching. Je ontdekt welke soorten teamopstellingen er zijn, hoe je een opstelling opbouwt, wanneer je deze werkvorm wel of juist niet inzet en welke rol jij als teamcoach speelt in het zichtbaar maken en doorbreken van hardnekkige teampatronen. Zo vergroot je de bewustwording in het team en ondersteun je duurzame gedragsverandering in de samenwerking.
Een goede teamopstelling begint met een helder doel voor de teamcoaching. Kies de opstelling op basis van het teamdoel, de fase van teamontwikkeling en de dynamiek in het hier en nu. Een systemische teamopstelling maakt patronen en spanningsvelden zichtbaar en helpt het team vervolgens bewegen naar gewenst samenwerkingsgedrag.
Wanneer je systemisch wilt werken in teamcoaching, zul je in veel gevallen gebruik maken van een teamopstelling. Het inzetten en begeleiden van een teamopstelling vraagt veel systemisch vakmanschap van de teamcoach én de kunst op zichzelf als instrument in te zetten.
Dit blog maakt deel uit van onze kennisreeks over systemisch werken met teamopstellingen in teamcoaching. Je leest hoe je de juiste teamopstelling kiest, welke systemische interventies bijdragen aan inzicht en beweging in het team, en hoe je jezelf als teamcoach bewust inzet als instrument. Wil je eerst een breder beeld van het werken met teamopstellingen in teamcoaching? Lees dan onze overzichtspagina Hoe werkt systemisch werken met teamopstellingen in teamcoaching?. Wil je meer weten over systemisch werken met teams? Lees dan het blog Wat betekent systemisch werken in teamcoaching?
Kernachtig interveniëren in team- en organisatiedynamiek
Leer jezelf als belangrijkste coachingsinstrument in zetten en vergroot je je systemische interventiekunde.
In teamopstellingen kun je gebruik maken van verschillende werkvormen voor systemische opstellingen.
In dit blog richt ik me op het begeleiden van teamopstellingen waarbij de teamleden een plek innemen binnen het systemische veld dat gerelateerd is aan de teamcoaching-doelen. Deze opstellingen kun je eenvoudig opbouwen met vloerankers.
Een teamopstelling begint met de keuze van een teamopstelling. Bij de keuze van de teamopstelling is het cruciaal om het doel van de teamcoaching voor ogen te houden. Al je interventies tijdens de teamcoaching, dus ook de teamopstelling staan ten dienste van het realiseren van de teamdoelen uit de systemische contractering.
Wil je een bepaald thema op de kaart zetten bij het team? Wil je een teampatroon zichtbaar maken? Wil je de invloed van elementen uit het systemisch krachtenveld op de teamsamenwerking onderzoeken? Of de invloed van de huidige teamsamenwerking op klanten, producten, samenwerkingspartners, …?
Het doel van de teamcoaching bepaald wélke elementen je opstelt en hoé je ze opstelt. Bijvoorbeeld: In de contracteringsfase bleek er veel frustratie in het team over de ‘eilandjescultuur’ in het team. Iedereen was druk met zijn eigen taken en zorgde dat deze heel goed werken uitgevoerd, maar er werd nauwelijks echt samengewerkt of gebruik gemaakt van elkaars expertise.
Wat ga je dan opstellen? Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor ‘eilandjescultuur’ en ‘samenwerken’. Maar bijvoorbeeld ook voor ‘kwaliteit’ versus ‘samenwerken’ of ‘eilandjescultuur’ versus ‘gebruik maken van elkaars expertise’. Waar zit precies het spanningsveld?
Welke dualiteit je ook kiest, waarschijnlijk zul je deze twee polariteiten zelf opstellen in de ruimte (als vloeranker of als representant) met een grote afstand ertussen. De teamleden kunnen dan hun plek zoeken in de opstelling. Een andere keer kun je juist de teamleden laten bepalen waar en hoe de gekozen elementen volgens hen opgesteld dienen te worden ten opzichte van elkaar. Wanneer je met representanten werkt kun je ook de representanten vragen om zich op te stellen conform de huidige situatie.
De keuze van de teamopstelling maak je doorgaans in de voorbereiding van de teamcoaching, maar je kunt uiteraard ook in het hier-en-nu van de teamdynamiek besluiten om een systemische opstelling in te zetten.
Een teamopstelling begint met de keuze van een teamopstelling. Dit doe je doorgaans in de voorbereiding van de teamcoaching. In de teamcoaching is het belangrijk om deze systemische werkvorm zorgvuldig en ook doelgericht te introduceren.
De systemische teamopstelling bestaat grofweg uit een deel 1, waarin het team inzicht krijgt in de huidige teampatronen in relatie tot het doel van de teamcoaching, en een deel 2, waarin het team kan experimenteren met het doorbreken van het systemische patroon. De overgang tussen deel 1 en deel 2 is van cruciaal belang voor het bewust loslaten van oude gehechtheden en het bewegen naar nieuwe gewoontes die de teamsamenwerking versterken.
Voor het realiseren van daadwerkelijke gedragsverandering in de praktijk is het een aanrader om na de systemische teamopstelling een groepsdynamische samenwerkingsoefening te doen, waarin geoefend wordt met het gewenste teamgedrag. Zo versterk je de transfer naar de praktijk enorm.
Wil je meer weten over het begeleiden van de verschillende onderdelen van een teamopstelling? Lees dan de blogs
De kracht van een systemische teamopstelling is dat de kern van een dilemma of teampatroon snel en haarscherp op tafel komt te liggen. Daarmee zit er ook een pas op aan het inzetten van deze systemische werkvorm, namelijk: kan het team de emotionele intensiteit van de opstelling dragen en kun jij als teamcoach hiervoor genoeg bedding maken?
Wanneer er in het hier-en-nu van de teamcoaching al heel veel emoties spelen kan het bovendien overbodig zijn om een opstelling te doen. De emoties zijn er al en hebben aandacht nodig; een teamopstelling kan in dit geval juist een omtrekkende beweging zijn om niet aan de slag te gaan met datgene op de voorgrond is.
Een teamopstelling is bij uitstek geschikt om hardnekkige teampatronen zichtbaar en bespreekbaar te maken. In een startend team is doorgaans geen sprake van dergelijke patronen. Daar is meestal behoefte aan het creëren van duidelijkheid en structuur, en elkaar beter leren kennen. Hiervoor zijn groepsdynamische werkvormen vaak beter geschikt.
Wees dus altijd kritisch of een systemische teamopstelling wel de werkvorm is die het beste past bij de doelen van de teamcoaching, de fase van de teamontwikkeling, de hier-en-nu situatie in het team, en jouw stevigheid en ervaring als teamcoach in het maken van holding space voor de emoties, teamdynamiek en het systemisch krachtenveld.
Een systemische teamopstelling is vooral geschikt wanneer je hardnekkige teampatronen, spanningsvelden of de invloed van het systemisch krachtenveld zichtbaar wilt maken. Kijk altijd eerst of de werkvorm past bij het doel van de teamcoaching, de fase van teamontwikkeling en de dynamiek die op dat moment in het team speelt.
Begin bij het doel van de teamcoaching. Bepaal vervolgens welk thema, patroon of spanningsveld je zichtbaar wilt maken. Op basis daarvan kies je welke elementen je opstelt en hoe je deze ten opzichte van elkaar positioneert.
Een teamopstelling maakt vooral systemische patronen en systemische krachten zichtbaar, gekoppeld aan de systemische wetmatigheden ordening, erbij horen en balans. Groepsdynamische werkvormen zijn op de bovenstroom gericht op het doorbreken van ineffectief samenwerkingsgedrag, en op de onderstroom op teamovertuigingen, emoties in de interactie, teamvisie en teamwaarden.
Een teamopstelling is niet altijd de beste interventie. Wanneer er in het hier en nu al veel emoties spelen, kan het belangrijker zijn om daar direct aandacht aan te geven. Ook bij startende teams zijn groepsdynamische werkvormen vaak passender omdat hardnekkige teampatronen nog nauwelijks ontwikkeld zijn.
De teamcoach begeleidt het proces en zet zichzelf bewust als instrument in. Daarbij zijn onder meer vertragen, bewust zijn van eigen systemische bagage en het werken vanuit het lege midden belangrijk. De teamcoach moet voldoende bedding kunnen bieden voor emoties, teamdynamiek en het systemisch krachtenveld.
In onze Post-HBO Teamcoach Opleiding: Systemisch Werken met Teams leer je systemisch kijken naar teampatronen en de systemische context van het team, je ontwikkelt systemische teamcoachingsvaardigheden, leert uiteenlopende teamopstellingen vakbekwaam begeleiden en werkt in je persoonlijke ontwikkeling diepgaand aan het innemen van je dienende plek als teamcoach.
Nieuwsgierig naar meer inspiratie, kennis en praktische handvatten voor systemisch werken in teamcoaching? Lees dan:
Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en artikelen op onze Kennisbank voor coaches, trainers en teamcoaches.
Meer tools vind je op onze kennisbank onder de Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches. Zoals:
Zoek je een opleiding waarin je meer leert over systemisch coachen en/of teamcoachen? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:
Ben jij een teamcoach die systemisch werken wil toepassen? Lees dan dit blog waarin ik uitleg wat systemisch…
In dit blog worden diverse systemische werkvormen voor opstellingen beschreven, gericht op het gebruik in 1-op-1 coachingsgesprekken.
In dit blog geeft Silvia een aantal opstellingen binnen systemisch werken en legt ze uit wat deze opstellingen…
In dit blog geef ik je inzicht in de groepsdynamica in teams, en geef ik je handvatten hoe…
Praat mee