Hoe begeleid je teamverandering van de huidige naar de gewenste situatie in een teamopstelling?

In het kort: Hoe begeleid je de verandering van de huidige naar de gewenste situatie in een teamopstelling?

De teamverandering naar een gewenste teamsituatie vraagt meer dan alleen afspraken maken. Teamleden moeten vaak eerst onderzoeken wat ze moeten loslaten, wat de verandering emotioneel en fysiek met hen doet en wat ze willen meenemen naar de nieuwe situatie. Door deze verandering bewust te vertragen en systemisch te onderzoeken, ontstaat ruimte voor een gedragen verandering.

Dit blog maakt deel uit van onze kennisreeks over systemisch werken met teamopstellingen in teamcoaching. Een systemische teamopstelling kent doorgaans een vaste opbouw: het kiezen van een passende opstelling, het introduceren van de werkvorm, het onderzoeken van de huidige situatie, het verkennen van de gewenste situatie en het borgen van nieuw samenwerkingsgedrag in de praktijk. In iedere fase beïnvloedt de teamcoach de kwaliteit en diepgang van het proces. In dit blog staat een cruciale fase van de teamopstelling centraal: de teamverandering van de huidige naar de gewenste situatie. Je leest hoe je aandacht geeft aan de pijn van het loslaten van de oude situatie, zodat ruimte ontstaat voor de teamverandering naar de gewenste situatie.

Wil je eerst een breder beeld van het werken met teamopstellingen in teamcoaching? Lees dan onze overzichtspagina Hoe werkt systemisch werken met teamopstellingen in teamcoaching?. Wil je meer weten over systemisch werken met teams? Lees dan het blog Wat betekent systemisch werken in teamcoaching?

Opleiding Post-HBO Teamcoach Opleiding Systemisch Werken

Kernachtig interveniëren in team- en organisatiedynamiek

Leer jezelf als belangrijkste coachingsinstrument in zetten en vergroot je je systemische interventiekunde.

Bekijk de Opleiding

Hoe begeleid je teamverandering in een teamopstelling?

In een teamopstelling is vaak sprake van een deel 1, de huidige situatie, en een deel 2, de gewenste situatie. De verandering van de huidige naar de gewenste situatie is een cruciaal moment in de systemische opstelling, dat vaak wordt overgeslagen.

Waarom kan het loslaten van de huidige situatie pijn doen?

In deel 1 van de teamopstelling worden de huidige teampatronen zichtbaar, patronen waar het team en/of de teamleden ook voordeel van hebben (secundaire ziektewinst) en waar ze zich doorgaans comfortabel bij voelen.
De beweging naar de gewenste situatie gaat daardoor vaak gepaard met angst, pijn, frustratie en onzekerheid; er moet iets vertrouwds of waardevols worden losgelaten.
Voor een succesvolle beweging naar de gewenste situatie is het belangrijk om aandacht te hebben voor dit ‘rouwproces’. Tijdens de teamopstelling doe je dit aan het begin van deel 2.

Hoe begeleid je de beweging naar de gewenste situatie?
Hoe nodig je teamleden uit om te onderzoeken welke beweging ze willen maken?

• Laat de teamleden vanuit de plenaire bespreking weer op hun plek in de teamopstelling van de huidige situatie stappen. Nodig ze uit deze plek opnieuw te doorvoelen, met alle inzichten die ze inmiddels hebben opgedaan.
• Benoem dat tijdens de nabespreking van het eerste deel van de teamopstelling wellicht inzichten, wensen of behoeften zijn ontstaan waardoor de teamleden een beweging willen maken naar een andere plek.
• Nodig de teamleden vanuit de huidige plek en kijkrichting uit om te voelen, of en waar ze naar toe willen binnen de teamopstelling.

N.B.

• De teamleden blijven hierbij nog op hun huidige plek staan.
• De teamleden zijn vrij om zelf te bepalen of ze wel of niet een beweging willen maken ten dienste van het realiseren van de afgesproken teamdoelen.

Hoe kunnen teamleden de verandering fysiek en emotioneel doorvoelen?

Om te voelen wat de beweging emotioneel en fysiek oproept, is het belangrijk dat de teamleden vertragen. Dit geeft de rust en tijd om verbinding te maken met de eigen gevoelens en fysieke signalen, die een ander tempo hebben dan de actie en ‘Wat gaan we doen’ of ‘Wat spreken we af?’ modus. Die komt pas later in het proces, en zit nu in de weg. Om de teamleden te helpen vertragen is het cruciaal dat je zelf als teamcoach vertraagd; uit je actiemodus, uit je hoofd, uit je tijdsplanning, …

Je ben als teamcoach in het hier-en-nu, in verbinding met je eigen gevoelens en fysieke signalen, en in verbinding met de teamleden die je vanuit rust meeneemt naar het voelen en ervaren van de beweging die ze in dit veranderingsproces willen maken.

• Vraag de teamleden om langzaam en bewust te bewegen naar de ‘nieuwe plek’, zodat ze fysiek en emotioneel kunnen doorvoelen wat deze beweging bij ze oproept.
• De allerbelangrijkste reflectievraag die je ze hierbij meegeeft is: ‘Wat neem je fysiek en emotioneel bij jezelf waar tijdens de verandering van je huidige plek naar je nieuwe plek?’.
• Daarnaast kun je systemische vragen stellen over de verandering. Deze kun je tijdens de beweging stellen, maar ook heel goed daarna.
• Laat teamleden in de gewenste / nieuwe situatie fysiek en emotioneel aankomen. Ook hier is in eerste instantie de belangrijkste vraag: ‘Wat neem je emotioneel en fysiek bij jezelf waar op deze plek?’.

Welke systemische vragen helpen om een teamverandering te onderzoeken?

Aanvullend aan de belangrijke informatiebron van het fysiek en emotioneel gewaarzijn, kun je de verandering extra onderzoeken met systemische vragen, zoals:

• Wie of wat moet je loslaten om deze beweging te kunnen maken? Ten koste van wie of wat gaat dat?
• Aan wie of wat ben je loyaal door deze verandering? Aan wie of wat ben je dan niet loyaal?
• Wat neem je mee naar je nieuwe plek? Waar neem je afscheid van? Voor wie of wat ontstaat ruimte?
• Welke prijs moet je voor deze verandering betalen? Wat levert deze verandering je op?
• Wat doet het meest zeer bij deze verandering? Wat geeft je de meeste vreugde?

Hoe begeleid je de andere onderdelen van een teamopstelling?

In de andere blogs van deze kennisreeks over het inzetten van teamopstellingen in teamcooaching lees je over:

• Hoe kies je de juiste teamopstelling voor teamcoaching?
• De introductie van een systemische teamopstelling in teamcoaching
• Hoe begeleid je een teamopstelling van de huidige situatie?
• Hoe kan een teamcoach zichzelf inzetten in een systemische opstelling?
• Hoe begeleid je een team in een teamopstelling naar de gewenste teamontwikkeling?
• Hoe borg je de resultaten van een systemische teamopstelling in een team?

Veelgestelde vragen

Waarom is de verandering van de huidige naar de gewenste situatie belangrijk in een teamopstelling?

De verandering is belangrijk omdat teamleden vaak eerst iets vertrouwds moeten loslaten voordat ze in actie kunnen komen in een nieuwe situatie. Door bewust aandacht te besteden aan wat losgelaten moet worden en de emoties die horen bij dit afscheidsproces ontstaat ruimte om de gewenste situatie daadwerkelijk te gaan realiseren.

Hoe help je teamleden om een verandering te doorvoelen?

Laat teamleden bewust en langzaam bewegen van hun huidige naar hun nieuwe plek. Vraag wat ze fysiek en emotioneel ervaren tijdens deze beweging. Door te vertragen ontstaat ruimte om gevoelens en signalen waar te nemen over het loslaten van het oude voordat het team overgaat naar actie en afspraken om de nieuwe samenwerking te realiseren.

Welke vraag is belangrijk tijdens de verandering naar een nieuwe situatie?

Een belangrijke reflectievraag is: “Wat neem je fysiek en emotioneel bij jezelf waar tijdens de verandering van je huidige plek in deze teamopstelling naar je nieuwe plek?” Deze vraag helpt teamleden om niet alleen rationeel, maar ook lichamelijk en emotioneel naar de verandering te kijken.

Wat moeten teamleden onderzoeken voordat ze een verandering maken?

Het is belangrijk dat teamleden onderzoeken wat ze moeten loslaten, wat er verandert in hun loyaliteiten, wat ze meenemen naar de nieuwe situatie en welke prijs de verandering heeft. Ook is het waardevol om te onderzoeken wat de verandering oplevert en waar nieuwe ruimte ontstaat.

Waarom is vertragen belangrijk bij teamcoaching en verandering?

Vertragen geeft teamleden ruimte om verbinding te maken met hun gevoelens en fysieke signalen. Wanneer een team direct naar oplossingen en afspraken gaat, kan deze informatie verloren gaan en wordt het pijnlijke maar noodzakelijkheid afscheidsproces overgeslagen. Als teamcoach helpt het om zelf te vertragen en vanuit rustige aanwezigheid het veranderingsproces te begeleiden.

Wil je systemisch leren werken in teamcoaching?

In onze Post-HBO Teamcoach Opleiding: Systemisch Werken met Teams leer je systemisch kijken naar teampatronen en de systemische context van het team, je ontwikkelt systemische teamcoachingsvaardigheden, leert uiteenlopende teamopstellingen vakbekwaam begeleiden en werkt in je persoonlijke ontwikkeling diepgaand aan het innemen van je dienende plek als teamcoach.

Meer over systemisch werken in teamcoaching

Nieuwsgierig naar meer inspiratie, kennis en praktische handvatten voor systemisch werken in teamcoaching? Lees dan:

• Systemisch Coachen: Contracteren in Teamcoaching
• Triangulatie in familiesystemen en organisatiedynamieken
• 5 Verleidelijke Valkuilen van Teamcoaches

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en artikelen op onze Kennisbank voor coaches, trainers en teamcoaches.

Toolbox voor coaches, trainer en teamcoaches

Meer tools vind je op onze kennisbank onder de Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches. Zoals:

• 56x Systemisch Coachen en Opstellingen
• 39 Werkvormen voor Teamcoaching: Systemisch, Groepsdynamica, Boven- en Onderstroom
• 17 Persoonlijke Ontwikkeling Opdrachten voor Teamcoaches

Zoek je een opleiding waarin je meer leert over systemisch coachen en/of teamcoachen? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:

• Teamcoach Opleiding Systemisch Werken
• Systemisch Coachen met Familieopstellingen
• Opleiding Systemisch Loopbaancoach