In dit blog worden 6 veelvoorkomende patronen besproken. We doen dit op basis van het Stermodel van de zes ontwikkelingsniveaus. Dit geeft een bruikbaar kader om in stress en burn-out coaching te kijken naar de patronen van de coachee op zowel de boven- als de onderstroom.
Bij stress- en burn-outcoaching spelen patronen die hebben bijgedragen aan overbelasting vaak een belangrijke rol. Zes veelvoorkomende patronen zijn: te lang doorgaan, te veel voor anderen zorgen, grenzen niet voelen of aangeven, perfectionisme, eigen waarden en behoeften negeren en op de plek van een ander gaan staan. Als coach kun je deze patronen onderzoeken op de bovenstroom én onderstroom.
Bij stress en burn-out coaching spelen patronen die bij de coachee hebben geleid tot een burn-out altijd een rol. In dit blog worden 6 veelvoorkomende patronen besproken. We beginnen met een inkijkje in de bovenstroom en onderstroom van stress en burn-out patronen in het algemeen.
Het Stermodel van de zes ontwikkelingsniveaus geeft een bruikbaar kader om in stress en burn-out coaching te kijken naar de patronen van de coachee, gekoppeld aan de bovenstroom en de onderstroom van een patroon.
Figuur: Stermodel van de zes ontwikkelingsniveaus
Wat betekent coachen op de bovenstroom van een stress en burn-out patroon?
Patronen worden op de bovenstroom zichtbaar in het gedrag van de coachee en in het effect dat de coachee met zijn gedrag heeft op de mensen in zijn omgeving. In stress en burn-out coaching ben jij als burn-out coach de omgeving van de coachee en ervaar je regelmatig ter plekke in de coaching het effect dat het gedrag van de coachee op je heeft. In de coachingsbijeenkomsten help je de coachee op de bovenstroom bij het inzetten van effectiever gedrag in de praktijk. Bijvoorbeeld door het aanleren van nieuwe vaardigheden en het oefenen met effectief gedrag met behulp van rollenspelen.
Wat is de onderstroom van een stress en burn-out patroon?
De onderstroom van een stress en burn-out patroon bestaat uit mentale overtuigingen, emoties en fysieke reacties die het gedrag van de coachee beïnvloeden. De patronen op de onderstroom hebben ook grote invloed op de mate waarin de coachee in verbinding is met (en handelt vanuit) zijn zingeving; zijn waarden, visie, drijfveren en missie. In de coaching kun je op de verschillende niveaus van de onderstroom diverse methodieken inzetten. Zo kun je op het mentale niveau bijvoorbeeld gebruik maken van de Rationele EffectiviteitsTraining, NLP-technieken, of de drivers en injuncties vanuit Transactionele Analyse.
Verdiepende en praktijkgerichte opleiding tot stress en burn-out coach en NOBCO erkend coach
Je leert stress en burn-out trajecten professioneel en verdiepend begeleiden op boven-en onderstroom van de coachvraag, ontwikkelt je coachingscompetenties op Europees NOBCO practitioner niveau, en versterkt je persoonlijke impact als coach.
Doorzetten en niet opgeven is een prachtige eigenschap, maar als je er te veel in doorslaat kan het ook een geweldig recept voor burn-out zijn. De doorzetter is sterk en gedreven, hij heeft een doel voor ogen dat hij kostte wat kost wil bereiken, en gaat door totdat hij er letterlijk bij neervalt. Daarmee hebben de sterke doorzetters ook een vergrootte kans op burn-out. Als coach kun je deze coachees ondersteunen bij het leren waarnemen van hun lichaamssignalen en er vervolgens ook naar luisteren. In Gestalt methodisch werken spreken we dan van ‘gewaarzijn vergroten’; een impactvolle vaardigheid voor de stress en burn-out coach.
Het onderzoeken van overtuigingen die het huidige patroon in stand houden, kan een versterkende aanvulling zijn, bijvoorbeeld met behulp van de drivers uit de Transactionele Analyse. Drivers zijn boodschappen die we van onze ouders hebben meegekregen over hoe we ons moeten gedragen om liefde, waardering en erkenning te krijgen. Op onze Kennisbank kun je meer lezen over hoe je als stress en burn-out coach kunt omgaan met het Patroon Doorzetten en te lang doorgaan.
Mensen die voluit in het stress en burn-out patroon zitten van zorgen voor anderen en zich verantwoordelijk voelen voor anderen, zijn (bijna) altijd met hun aandacht bij de ander. Het helpen van en zorgen voor brengt ze veel erkenning en waardering, en geeft ze het gevoel een nuttige en zinvolle bijdrage te kunnen leveren. Met al die zorg en aandacht voor anderen is er geen of weinig ruimte meer voor de zorg en aandacht voor zichzelf. Hierdoor raakt de eigen accu op den duur steeds leger.
De stress en burn-out coach helpt de coachee om dit patroon te doorbreken door de coachee te leren om (ook) voor zichzelf te zorgen: Waar hebben ze zelf behoefte aan? Waar laden ze zelf van op? Is er voldoende rust en ontspanning voor zichzelf in hun leven? Wat is een gezonde balans tussen geven aan anderen en nemen voor jezelf? Ben je benieuwd met welke werkvormen en interventies je dit patroon kunt doorbreken? Kijk dan op het artikel Stress en burn-out coaching bij Patroon: Zorgen en verantwoordelijk voelen voor anderen.
Wanneer iemand zijn eigen grenzen niet voelt, krijgt hij regelmatig van mensen in zijn omgeving het advies “Je moet wat vaker ‘nee’ zeggen”. Maar grenzen leren aangeven begint met grenzen leren voelen en waarnemen bij jezelf.
Binnen de coaching is het raadzaam om met dergelijke coachees eerst lichaamsgericht aan de slag te gaan. Dit helpt hun lichaamsbewustzijn vergroten en ze bewust te maken van hun eigen lichaamssignalen over hun grenzen en behoeften. Hiervoor kun je heel goed in het hier en nu gebruik maken van Gestalt-interventies. Bijvoorbeeld door regelmatig vragen te stellen als: Hoe is het nu in je lijf? Waar voel je een ‘nee’ in je lijf? Hoe voelt het daar?
Vervolgens kun je op de bovenstroom oefenen met het assertief de eigen grenzen aangeven in werk en/of privé-situaties. Dit kan bijvoorbeeld door gebruik te maken van een rollenspel waarin je de coachee leert om zijn grens aan te geven met de vier stappen van Verbindende Communicatie. Op de Toolbox Stress en Burn-out Coaching worden meer handvatten beschreven in het artikel Tips voor de stress en burn-out coach als coachee geen grenzen voelt of aangeeft.
Het patroon van perfectionisme is van deze zes stress en burn-out patronen misschien wel het patroon dat het meest bekend is. De perfectionist wil alles goed doen en geen enkele fout maken, zowel op zijn werk als in zijn privé-situatie, op alle gebieden en voor iedereen.
Wanneer je een coachee begeleidt die het patroon van perfectionisme sterk heeft ontwikkeld, helpt het de coachee om eerst al zijn irrationele gedachten in kaart te brengen, zoals ‘Doe ik het wel goed genoeg?’ of ‘Ik mag geen fouten maken’. Met de Rationele EffectiviteitsTraining (RET) help je de coachee om deze irrationele, stress bevorderende gedachten om te buigen naar rationele, stress verlagende gedachten.
Vervolgens kun je het lichaam gaan gebruiken om meer tot rust te komen, en te onderzoeken welke gedachten de coachee kunnen helpen om meer los te laten. Zo ben je er als coach op gericht om de verbinding tussen hoofd en lijf te herstellen. Ben je benieuwd hoe je dit kunt aanpakken? Lees dan het artikel Stress en burn-out coaching bij perfectionisme: hoofd en lijf weer verbinden op onze Kennisbank.
Wanneer je alsmaar door holt en druk bent met al je ‘to do’s’ die je in je hoofd bedenkt, kom je nooit tot rust. Het is het perfecte recept om niet stil te staan bij wat écht belangrijk voor je is in je leven. Als je dit te lang doet loop je leeg en zit je uiteindelijk op de bank met vragen als ‘Is dit het nu?’, ‘Wat vind ík eigenlijk belangrijk in mijn leven?’, ‘Wat is een baan die écht bij me past?’.
De stress en burn-out coach begint met een pas op de plaats en weer contact maken met de eigen emoties en lichaam. Om de vraag ‘Wat vind ik écht belangrijk in mijn leven?’ te beantwoorden kun je onder andere aan de slag gaan met de waarden van de coachee of het onderzoeken van zijn levensgebieden. Hierbij is de wijsheid van het hart nodig.
In het artikel Stress en burn-out coaching bij patroon: Niet voelen wat echt belangrijk is op de Toolbox Stress en Burn-out Coaching, vind je 2 werkvormen om het emotionele en zingevingsniveau met elkaar te verbinden.
Wanneer je de rol en taken van een ander of andere functie op je neemt ga je binnen het gedachtengoed van systemisch werken ‘op de plek van een ander staan’, en daarmee sta je niet ‘op je eigen plek’. Bijvoorbeeld de secretaresse die een deel van de managementtaken van haar manager uitvoert.
Het innemen van een plek die niet overeenkomt met jouw eigen plek binnen de ordening van het familiesysteem of organisatiesysteem, kost mega veel energie en kan leiden tot een burn-out. In de coaching kan een familieopstelling of organisatieopstelling de coachee helpen om zijn eigen plek weer in te nemen. Deze opstelling zal dan gericht zijn op het loslaten en teruggeven van de verantwoordelijkheden die niet bij de coachee horen, en het weer innemen van zijn eigen plek. Deze systemisch helende beweging zorgt ervoor dat de energie van de coachee weer kan gaan stromen.
In het artikel Systemische stress en burn-out coaching bij patroon: Op de plek van een ander gaan staan vind je meer informatie over systemisch werken en een eenvoudige tafelopstelling die je bij dit stress en burn-out patroon kunt inzetten. Wil je meer leren over systemisch werken in coaching? Bekijk dan onze Opleiding Systemisch Coachen met Familieopstellingen.
Zes patronen die in dit artikel centraal staan zijn doorzetten en te lang doorgaan, zorgen en verantwoordelijk voelen voor anderen, geen grenzen voelen en aangeven, perfectionisme, niet voelen wat echt belangrijk is en op de plek van een ander gaan staan.
Op de bovenstroom wordt een patroon zichtbaar in het gedrag van de coachee en het effect daarvan op anderen. In coaching kun je de coachee ondersteunen bij het inzetten van effectiever gedrag, bijvoorbeeld door nieuwe vaardigheden aan te leren en hiermee te oefenen.
De onderstroom bestaat uit mentale overtuigingen, emoties en fysieke reacties die het gedrag beïnvloeden. Ook kunnen deze patronen invloed hebben op de verbinding met waarden, visie, drijfveren en missie. In coaching kunnen verschillende methodieken worden ingezet om deze onderstroom te onderzoeken.
Je kunt eerst lichaamsgericht werken om het lichaamsbewustzijn te vergroten en lichaamssignalen rond grenzen en behoeften beter te leren waarnemen. Vervolgens kan op de bovenstroom worden geoefend met het assertief aangeven van grenzen, bijvoorbeeld in een rollenspel.
Bij perfectionisme kun je eerst irrationele gedachten onderzoeken, zoals ‘Ik mag geen fouten maken’. Met de Rationele EffectiviteitsTraining kunnen deze gedachten worden omgebogen. Vervolgens kan het lichaam worden gebruikt om meer tot rust te komen en de verbinding tussen hoofd en lijf te herstellen.
Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.
Een goede stress en burn-out coach heeft zijn coachingscompetenties ontwikkeld op Europees practitioner niveau en kan coachen op de bovenstroom en onderstroom van stress en burn-out patronen. Dit kun je bij Blankestijn & Partners leren in stress en burn-out coaching op boven- en onderstroom.
Wanneer je coach wilt worden op het gebied van stress en burn-out kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de Post-HBO Opleiding Stress en Burn-out Coach. In deze praktijkgerichte coach opleiding krijg je het coachvak gedegen en diepgaand in de vingers door de vele oefensituaties.
Je leert coachen op de bovenstroom en onderstroom en ontwikkelt je coachingscompetenties op Europees practitioner niveau. Je wordt een erkend en allround coach, en kunt je specialiseren in stress en burn-out coaching.
Nieuwsgierig naar meer inspiratie, kennis en praktische handvatten voor (stress en burn-out) coaching? Lees dan:
Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en artikelen op onze Kennisbank voor coaches, trainers en teamcoaches.
Meer tools vind je op onze kennisbank onder de Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches. Zoals:
Zoek je een opleiding waarin je meer leert over Stress en burn-out coaching? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:
Het OK kwadrant van Transactionele Analyse geeft je inzicht in de overtuiging van waaruit je handelt als trainer…
Transactionele Analyse (TA) biedt bruikbare structuren en inzichten voor de coach, waaronder de egoposities. Lees verder voor een…
In dit blog leg ik uit wat coaching is, wat niet en voor welke doelen coaching zoal ingezet…
Wil jij coach worden en durf je het aan om op avontuur te gaan? In dit blog leg…
Praat mee