Transactionele Analyse in coaching

Transactionele Analyse (TA) biedt bruikbare structuren en inzichten voor de coach, waaronder de egoposities. Lees verder voor een aantal werkvormen om met de egoposities te werken in coaching.



Eric Berne ontwikkelde in de jaren vijftig de Transactionele Analyse (TA), een stroming in de psychotherapie die eveneens bruikbare structuren en inzichten biedt voor de coach. In dit artikel geef ik de kern van het gedachtegoed van de TA weer, de egoposities, en beschrijf ik een aantal werkvormen om hiermee te werken in coaching.

De egoposities
Wanneer we kijken naar ons eigen gedrag is dat heel verschillend. De ene keer reageren we heel verstandig, de andere keer enthousiast en spontaan, en op weer een ander moment met een bestraffende vinger. Eric Berne onderscheidt drie posities van waaruit we kunnen handelen: de Ouder, Volwassen en Kind-egopositie. Een egopositie is ‘een consistent patroon van voelen en ervaren dat direct samengaat met een overeenkomstig consistent patroon aan gedragingen’, waarmee de drie egoposities als volgt kunnen worden beschreven:

  • Ouder egopositie (O): gedrag, gedachten en gevoelens, overgenomen van ouders of ouderfiguren;
  • Volwassen egopositie (V): gedrag, gedachten en gevoelens die een directe respons zijn op het hier-en-nu;
  • Kind egopositie (K): gedrag, gedachten en gevoelens, vanuit de kinderjaren herhaald.

De drie egoposities van een persoonlijkheid worden als volgt weergegeven in het model van de egoposities:

Egopositiesjpg

Figuur: Model van de egoposities

Methodiektraining Transactionele Analyse

Diepgaande kaders voor communicatie en persoonlijke ontwikkeling vanuit TA

Tweedaagse methodiektraining voor coaches, trainers, managers, opleiders en teamcoaches

Meer informatie

Methodiektraining Transactionele Analyse

Herkennen van de egoposities
De tekst die iemand zegt kan vanuit de drie verschillende egoposities wordt uitgesproken. Er zijn vier criteria om te herkennen welke egopositie op een bepaald moment aan zet is:

  • Woorden en zinnen;
  • Toon van de stem;
  • Houding, mimiek en gebaren;
  • Situatie.

Ik geef hier een aantal kenmerken van de verschillende egoposities.

De Ouder

  • ‘Je moet, je mag niet, pas op …’
  • Hard en scherp of juist warm en teder
  • Bekritiseren of verzorgen

De Volwassenen

  • ‘Wie, wat, waar, wat is mogelijk, …’
  • Helder, duidelijk, informatie geven of vragen
  • Gericht op het hier en nu

Het Kind

  • ‘Hoi, ik heb zin in, ik voel
  • Jengelen, drammen of lachen en spelen
  • Spontaan, rusteloos, in een duiken, springen

De coach en zijn egoposities

  • Bewustworden van eigen patronen
    Kijk terug naar een (coachings)gesprek dat u de afgelopen dagen heeft gevoerd. Benoem van uzelf van elke egopositie minimaal een voorbeeld, en schrijf op wat u dacht, voelde en deed.
    – Van welke egopositie kunt u het gemakkelijkst voorbeelden benoemen en van welke het lastigst?
    – Wat was in de voorbeelden het effect van uw egopositie op de reactie van uw coachee
    – Schat in welk effect u op uw coachee gehad zou hebben indien u vanuit een andere egopositie had gehandeld.
  • Bewust inzetten van egoposities
    Er is geen egopositie beter dan de andere. Een gezonde en evenwichtige persoonlijkheid heeft alle drie de egoposities ontwikkeld, waardoor u als coach kunt kiezen welke vanuit welke egopositie u wilt handelen afhankelijk van het effect dat u bij uw coachee wilt bewerkstelligen. Oefen uzelf daarom in het variëren in uw egopositie, bijvoorbeeld in uw intervisiegroep.

Coachingsmethodieken met egoposities

  • Bewustworden
    Een speelse manier om uw coachee te laten ervaren vanuit welke egoposities hij handelt, is door drie A4-vellen (O, V en K) op de grond te leggen. Vervolgens gaat u met de coachee in gesprek en hij gaat steeds op het A4 staan met de egopositie van waaruit hij op dat moment handelt. In de praktijk zult u de coachee veel aanwijzingen moeten geven om de juiste positie in te nemen.
  • Oefenen met gedrag
    Wanneer uw coachee een werksituatie inbrengt waarin zijn gedrag niet effectief was, kunt u de drie A4-vellen (O, V en K) gebruiken om met de coachee
    – In kaart te brengen vanuit welke egopositie(s) hij in die werksituatie handelde;
    – Te oefenen om vanuit de Volwassen egopositie (doorgaans in lastige werksituaties de effectieve egopositie) te handelen; u bent dan de tegenspeler en spiegelt het effect dat het gedrag van de coachee op u heeft.

 

Meer weten over dit onderwerp?

We hebben regelmatig nieuwe blogs, nieuws en tips.

Volg ons op social media

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

    Praat mee

    Om SPAM op mijn blog te voorkomen dien je eerst onderstaande in te vullen voordat je kunt reageren. Hopelijk blijf je geïnspireerd om je reactie te plaatsen!