Systemische stress en burn-out coaching bij patroon: Op de plek van een ander gaan staan

In het kort: Wat betekent je eigen plek innemen binnen systemisch werken?

In dit artikel krijg je inzicht in wat in systemisch werken wordt bedoeld met ‘je eigen plek innemen’ en ‘op de plek van een ander gaan staan’. Daarnaast krijg je een inkijkje in hoe je hiermee kunt werken met een systemische opstelling.

Wanneer je de rol en taken van een ander of andere functie op je neemt ga je binnen het gedachtengoed van systemisch werken ‘op de plek van een ander staan’, en daarmee sta je niet ‘op je eigen plek’. Bijvoorbeeld de secretaresse die managementtaken van haar manager uitvoert, de grote zus die voor haar kleine broertje gaat zorgen omdat moeder er vaak niet is, de teamleider die het coachen van zijn team aan een van de teamleden uitbesteedt, de ambitieuze medewerker die heel veel taken uitvoert die niet bij zijn functie horen, …

Hoe verklaart de fontein van Els van Steijn jouw plek binnen een systeem?

Binnen systemisch werken kun je het thema ‘je plek innemen’ gemakkelijk begrijpen met de door Els van Steijn ontwikkelde metafoor van de fontein, een fontein die is opgebouwd met allemaal opgestapelde bakken. De bakken geven de verticale ordening van een familiesysteem of organisatiesysteem weer. Zo staan de ouders van een kind in de verticale ordening in de bak boven hem en de grootouders in de bak daarboven.
Wanneer een kind voor zijn broertje gaat zorgen, stapt hij in de bak van zijn ouders en daarmee uit zijn eigen bak, en wanneer het kind voor zijn vader of moeder gaat zorgen, stapt hij in de bak van de grootouders. Ook de secretaresse die taken van haar manager uitvoert stapt in de bak boven haar en staat daarmee niet meer in haar eigen bak.
Het innemen van een plek die niet overeenkomt met jouw eigen plek binnen de ordening van het familiesysteem of organisatiesysteem, kost mega veel energie en kan leiden tot een burn-out. Het loslaten en teruggeven van de verantwoordelijkheden die niet bij jou horen, en weer innemen van jouw eigen plek is de helende beweging die ervoor zorgt dat de energie van de coachee weer kan gaan stromen.
Een familieopstelling of organisatieopstelling kan de coachee helpen om zijn eigen plek weer in te nemen.

Deze werkvorm effectief leren begeleiden?

Vergroot je impact als coach!

Ontdek onze NOBCO erkende opleidingen: gedegen en praktijkgericht het coachvak leren, diepgaande persoonlijke ontwikkeling.

Coach Opleiding met Ziel en Zakelijkheid

Wat zijn de drie systemische wetmatigheden bij systemisch coachen?

In systemisch coachen worden de systemische patronen van de coachee onderzocht. De drie systemische wetmatigheden zijn hierbij een belangrijke hulpbron:

• Ordening (verticale en horizontale ordening)
• Erbij horen (insluiten en uitsluiten)
• Balans in geven en nemen

De bekendste methodiek van systemisch werken is het werken met familieopstellingen en organisatieopstellingen.

Hoe gebruik je een tafelopstelling om je eigen plek weer in te nemen?

Zo kun je bij de secretaresse die managementtaken van haar manager uitvoert een opstelling maken van de secretaresse en haar manager, en de taken die de secretaresse van de manager overneemt opstellen door ze op briefjes te schrijven.
In de opstelling van de huidige situatie ervaart de secretaresse wat haar huidige plek (systemische wetmatigheid Ordening) haar oplevert en wat de situatie haar kost (systemische wetmatigheid Balans in geven en nemen) en wat ze daarmee insluit en uitsluit (systemische wetmatigheid Erbij horen).
Als helende beweging geeft de secretaresse de taken van de manager letterlijk aan hem terug, en ervaart wat dit fysiek en emotioneel bij haar oproept.
N.B. Wees je er als coach van bewust dat het innemen van de eigen plek niet meteen comfortabel voelt; dat is onderdeel van het proces.

Wil je meer leren over systemisch coachen? Bekijk dan de Opleiding Systemisch Coachen met Familieopstellingen.

Veelgestelde vragen over je eigen plek innemen binnen systemisch werken

Wat betekent ‘je eigen plek innemen’ binnen systemisch werken?

Binnen systemisch werken betekent je eigen plek innemen dat je de positie, rol en verantwoordelijkheden vervult die bij jou horen binnen een familie- of organisatiesysteem. Wanneer je structureel taken of verantwoordelijkheden van anderen overneemt, kun je volgens dit gedachtegoed buiten je eigen plek terechtkomen.

Hoe herken je dat je op de plek van een ander staat?

Je kunt dit herkennen wanneer je verantwoordelijkheden draagt die eigenlijk bij iemand anders horen. Denk aan een medewerker die managementtaken overneemt of een kind dat langdurig een ouderlijke zorgrol vervult. Het onderzoeken van deze rolverdeling kan helpen om inzicht te krijgen in belasting, verwachtingen en persoonlijke grenzen.

Wat is de fontein van Els van Steijn?

De fontein is een metafoor van Els van Steijn waarmee de ordening binnen familie- en organisatiesystemen wordt uitgelegd. De verschillende bakken van de fontein vertegenwoordigen posities binnen het systeem. Het beeld helpt om te onderzoeken of iemand zijn eigen plek inneemt of verantwoordelijkheden draagt die bij een andere positie horen.

Wat zijn de drie wetmatigheden van systemisch werken?

Binnen de beschreven systemische benadering staan drie wetmatigheden centraal: ordening, erbij horen en balans in geven en nemen. Ze worden gebruikt om te onderzoeken welke positie iemand inneemt, wie wel of niet wordt meegenomen in het systeem en hoe verantwoordelijkheden en wederkerigheid zijn verdeeld.

Hoe helpt een tafelopstelling bij het teruggeven van verantwoordelijkheden?

Bij een tafelopstelling kun je personen, rollen en taken zichtbaar maken met voorwerpen of briefjes. De coachee onderzoekt de huidige verdeling en kan vervolgens symbolisch taken teruggeven aan degene bij wie ze horen. Zo ontstaat ruimte om te reflecteren op grenzen, verantwoordelijkheden en mogelijke veranderingen in het dagelijks leven.

Over de auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.

Meer leren?
Wanneer je jouw impact als coach wilt vergroten, kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:

• Post-HBO Coach Opleiding: Coachen met Ziel en Zakelijkheid
• Post-HBO Opleiding Loopbaancoaching met Ziel en Zakelijkheid

Kom kennismaken met onze visie en werkwijze in de gratis workshop Coachen met het Stermodel.

Meer patronen om rekening mee te houden bij stress- en burn-out coaching

• Tips voor de stress en burn-out coach als coachee geen grenzen voelt of aangeeft
• Stress en burn-out coaching bij patroon: Niet voelen wat echt belangrijk is
• Stress en burn-out coaching bij Patroon: Zorgen en verantwoordelijk voelen voor anderen
• Stress en burn-out coaching bij perfectionisme: hoofd en lijf weer verbinden
• Stress en burn-out coaching: Doorzetten en te lang doorgaan | Blankestijn & Partners

Meer tools voor trainers, coaches en teamcoaches

• e-Learning voor trainers, coaches en teamcoaches
• Overzicht van alle werkvormen voor coaches
• Toolbox Loopbaancoaching
• Toolbox Opbouw Coaching

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en e-learnings voor coaches, trainers en teamcoaches.