Hoe word je trainer in duurzame inzetbaarheid?

Trainer worden in duurzame inzetbaarheid betekent dat je leert hoe je medewerkers en leidinggevenden begeleidt naar duurzaam gedrag, vitaliteit en werkplezier. In een goede train de trainer opleiding ontwikkel je vaardigheden om zowel zichtbaar gedrag als onderliggende patronen en zingeving te trainen. Zo kun je duurzame gedragsverandering realiseren.

Duurzame inzetbaarheid betekent dat medewerkers vitaal, gemotiveerd en effectief blijven werken binnen een veranderende arbeidsmarkt. Dit vraagt zowel een inspanning van de medewerker als van de organisatie en de leidinggevenden.

Een training in duurzame inzetbaarheid kan dan ook een training voor de medewerkers zijn of een training voor de leidinggevenden die de medewerkers ondersteunen bij hun duurzame inzetbaarheid.

Om trainer in duurzame inzetbaarheid te worden volg je een train de trainer opleiding waarin je leert trainen op de bovenstroom en onderstroom van duurzame inzetbaarheid. Je kunt de deelnemers dan begeleiden naar effectief gedrag (bovenstroom), en ook op het gebied van zingeving, emotionele en mentale gezondheid (onderstroom).

Je kunt je trainersvakmanschap inzetten voor trainingen duurzame inzetbaarheid voor medewerkers of voor leidinggevenden.

Waarom is duurzame inzetbaarheid belangrijk voor medewerkers en organisaties?

Duurzame inzetbaarheid betekent dat medewerkers vitaal, gemotiveerd en effectief blijven werken. Dat is soms een hele uitdaging in een snel veranderende arbeidsmarkt, waar banen en beroepen verdwijnen en in andere werkvelden krapte op de arbeidsmarkt is. Dit vraagt iets van medewerkers én van organisaties en leidinggevenden.

Zo vraagt het verdwijnen van banen om flexibiliteit in de loopbaan en het ontwikkelen van nieuwe kennis en vaardigheden. De krapte op de arbeidsmarkt kan leiden tot personeelstekort, stress en hoge werkdruk bij het huidige personeel en een ziekteverzuim dat toeneemt.

Hierdoor staat het thema duurzame inzetbaarheid al geruime tijd hoog op de agenda van HR-afdelingen, en investeren organisaties steeds meer in training om de beschikbare mensen vitaal en met plezier aan het werk te houden. Ook worden leidinggevenden getraind in het bespreekbaar maken van het thema duurzame inzetbaarheid bij medewerkers, en in coachend leidinggeven om medewerkers duurzaam inzetbaar te houden.

Voor het trainen van medewerkers en leidinggevenden zijn vakbekwame trainers nodig om deze waardevolle trainingen te geven en ontwikkelen. Als trainer kun je hierdoor van betekenis zijn voor mensen én organisaties.

Wil je meer weten over duurzame inzetbaarheid? Lees dan het blog Wat is duurzame inzetbaarheid?

Wat is de bovenstroom en onderstroom van duurzame inzetbaarheid?

Wat is de bovenstroom van duurzame inzetbaarheid?

De bovenstroom van duurzame inzetbaarheid is het zichtbare gedrag en het effect daarvan op de mensen in de omgeving. In een training kan het dan bijvoorbeeld gaan om:

• Assertiviteit: uitspreken van loopbaanwensen, grenzen aangeven
• Persoonlijk leiderschap: proactief gedrag, synergistisch omgaan met verschillen
• Stresshantering: non-verbale communicatie, gevoelens constructief bespreekbaar maken

Wat is de onderstroom van duurzame inzetbaarheid?

De onderstroom van duurzame inzetbaarheid bestaat uit overtuigingen, emoties, fysieke signalen en zingeving, die het zichtbare gedrag op de bovenstroom beïnvloeden.

Patronen die duurzame inzetbaarheid kunnen beïnvloeden, en in een training aan de orde kunnen komen, zijn bijvoorbeeld:

• (geen) aandacht geven aan emoties en lichaamssignalen
• (geen) grenzen aangeven
• eigen behoeften en wensen (niet) uitspreken
• (slechte) balans tussen actie/doen en rust/ontspannen
• perfectionisme & de innerlijke criticus
• (geen) passend stress-level

In het blog Wat betekent trainen op de onderstroom van duurzame inzetbaarheid? kun je hier meer over lezen.

Wat is de diepe onderstroom van duurzame inzetbaarheid?

Op de diepe onderstroom van duurzame inzetbaarheid gaat het over zingeving en van betekenis zijn. Thema’s in een training zijn dan bijvoorbeeld

• Persoonlijke waarden
• Innerlijke drijfveren
• Visie op werk en loopbaan
• Zelfexpressie en zelfontplooiing
• Van betekenis zijn
• Authenticiteit
• Werkgeluk

In het blog Wat is Trainen op de Bovenstroom en Onderstroom? kun je hier meer over lezen.

Welke trainingen zijn er binnen duurzame inzetbaarheid?

Duurzame inzetbaarheid trainingen kunnen gericht zijn op de medewerkers of op de leidinggevenden. Trainingen duurzame inzetbaarheid voor medewerkers zijn vaak gekoppeld aan thema’s als vitaliteit, assertiviteit, werkgeluk, talentontwikkeling, stresshantering, persoonlijk leiderschap, mobiliteit of loopbaanontwikkeling.

De trainingen voor leidinggevenden kunnen zich bijvoorbeeld richten op het versterken van een coachende leiderschapsstijl, het voeren van POP-gesprekken, of het ontwikkelen van een visie op duurzame inzetbaarheid binnen de organisatie. Deze trainingen krijgen extra impact wanneer de leidinggevenden ook stil staan bij hun eigen duurzame inzetbaarheid en concrete acties ondernemen om deze te vergroten.

Hieronder werk ik een voorbeeld training uit voor medewerkers gericht op het trainingsthema ‘uitspreken van loopbaanwensen’. Dit kan bijvoorbeeld onderdeel zijn van een training assertiviteit (je uitspreken), persoonlijk leiderschap (regie nemen) of loopbaanontwikkeling (loopbaanwensen realiseren).

Hoe train je effectief op de bovenstroom van duurzame inzetbaarheid?

Praktijkvoorbeeld Training Effectief gedrag

Trainingsthema: Uitspreken van loopbaanwensen

Voor: Medewerkers

Trainingsdoel op de bovenstroom is het inzetten van effectief gedrag, dat wil zeggen: Duidelijk en in verbinding uitspreken van eigen loopbaanwensen naar leidinggevende.

Een training die alleen gericht is op het inzetten van effectief gedrag, noemen we een single loop training. De training is dan gericht op

• Het aanleren van nieuwe vaardigheden, die de medewerkers nodig hebben om hun loopbaanwensen duidelijk en in verbinding uit te spreken.
• Het oefenen van gedrag dat het gewenste resultaat heeft op de leidinggevende, namelijk dat de loopbaanwensen van de medewerker duidelijk voor hem zijn en in een prettige sfeer besproken worden.

Figuur: Single loop training in Duurzame Inzetbaarheid

Hoe oefen je effectief gedrag in tijdens een training?

Het trainingsprogramma kan er dan bijvoorbeeld als volgt uitzien:

• Observatie-werkvorm Goed en fout voorbeeld
  De trainer speelt een rolletje waarbij hij een loopbaanwens uitspreekt naar zijn leidinggevende.
  In spelronde 1 heeft hij een onduidelijke loopbaanwens en maakt hij geen oogcontact. Observaties uit de groep bespreken.
  In spelronde 2 benoemt hij zijn concrete loopbaanwens en maakt hij oogcontact. Observaties bespreken met de groep.
• Werkvorm Onderwijs-leergesprek
  Naar aanleiding van observatie-werkvorm interactief met de groep bespreken: Wat is belangrijk bij het uitspreken van een loopbaanwens?
• Inoefenen vaardigheid 1: Loopbaanwens duidelijk formuleren
• Inoefenen vaardigheid 2: Open en stevige lichaamshouding bij loopbaanwens uitspreken – Werkvorm Stevig staan
• Rollenspelen

De deelnemers oefenen met het uitspreken van een eigen loopbaanwens naar hun leidinggevende.

Welke trainersvaardigheden heb je nodig voor de bovenstroom?

Trainen op de bovenstroom van duurzame inzetbaarheid vraagt van de trainer dat hij

• Vaardigheden gedegen en doelgericht kan inoefenen
• Zijn trainersinterventies richt op de kern van het leerproces van de deelnemers en de afgesproken trainingsdoelen
• Een veilig en uitdagend leerklimaat kan creëren waarin constructieve en leerzame feedback wordt gegeven
• Een trainingsprogramma kan ontwerpen met kleine leerstappen die leiden tot gedragsverandering in de praktijk
• Rollenspelen leerdoelgericht en in verbinding kan begeleiden, waarbij deelnemers een succeservaring opdoen
• De eigen energie en dynamiek kan afstemmen op de leerstappen in de training.

Op de toolbox Trainersvaardigheden staan deze vaardigheden uitgebreider beschreven.

Hoe train je op de onderliggende patronen van duurzame inzetbaarheid?

Praktijkvoorbeeld Training Onderliggende patronen

Trainingsthema: Uitspreken van loopbaanwensen

Voor: Medewerkers

Trainingsdoel op de onderstroom is het doorbreken van een ineffectief patroon dat het inzetten van het nieuwe gedrag belemmert. Keuze: mentale overtuigingen die het inzetten van het duidelijk en in verbinding van eigen loopbaanwensen naar leidinggevende belemmeren.

Iets kúnnen betekent nog niet meteen dat mensen dat ook gaan dóen in de praktijk. Soms zijn er onderliggende patronen die het doen in de weg zitten, zoals

• Mentale overtuigingen, bijvoorbeeld ‘Ik ben niet goed genoeg voor die taak’ of ‘Daar zijn toch geen mogelijkheden voor’.
• Gevoelens en emoties, als onzekerheid of irritatie.
• Fysieke signalen

Een training die zich niet alleen richt op het zichtbare gedrag op de bovenstroom maar ook op de patronen in de onderstroom, richt zich op twee leerlagen. Daarom noemen we dit double loop trainingen.

Figuur: Double loop training in Duurzame Inzetbaarheid

Hoe help je deelnemers belemmerende patronen doorbreken?

Het trainingsprogramma voor de tweede leerlaag kan er dan bijvoorbeeld als volgt uitzien:

• Bewust makend leergesprek
  Bewust worden van eigen gedachten die het uitspreken van een eigen loopbaanwens in de weg zitten. Waarschijnlijk zijn die al in de leerlaag op de bovenstroom op tafel gekomen.
• Presentatie over het RET-ABC
• Werkvorm Eigen RET-ABC maken
  Inzicht krijgen in eigen belemmerende gedachte, een overtuiging die het duidelijk en in verbinding uitspreken van een eigen loopbaanwens naar de leidinggevende in de praktijk in de weg staat.
• Werkvorm RET-uitdaagparcours
  Komen tot een helpende gedachte, een overtuiging die helpt om het duidelijk en in verbinding uitspreken van een eigen loopbaanwens naar de leidingggevende ook daadwerkelijk te gaan doen in de praktijk.
• Uitspelen praktijksituaties
  Hierin wordt zowel de helpende gedachte als de ingeoefende vaardigheden meegenomen. Zo komen de twee leerlagen samen.

Wil je meer lezen over het ontwikkelen van trainingsprogramma’s op de onderstroom? Lees dan het blog Training Ontwerpen op de Onderstroom: de Leercirkel van Patronen, met Voorbeeld.

Welke vaardigheden heeft een trainer nodig voor de onderstroom?

Trainen op de patronen in de onderstroom van duurzame inzetbaarheid vraagt van de trainer dat hij

• Deelnemers bewust kan maken van het patroon dat hun duurzame inzetbaarheid verminderd of versterkt
• Het ongemak kan verduren tijdens het onderzoeken van ‘de plek der moeite’ in het patroon
• Trainersmethodieken die de deelnemers helpen bij het doorbreken van hun patroon vakbekwaam kan begeleiden
• Aandacht kan geven aan de weerstand en emoties die horen bij veranderingsprocessen en deze kan ombuigen naar waardevolle leermomenten
• Een trainingsprogramma kan ontwerpen met leerstappen die leiden tot inzicht, bewustwording en gedragsverandering
• De onderstroom kan verbinden met de gewenste resultaten op de bovenstroom

Wil je meer lezen? Bekijk dan het blog Trainersvaardigheden voor trainen op bovenstroom en onderstroom.

Hoe train je op zingeving en duurzame inzetbaarheid?

Praktijkvoorbeeld Training zingeving

Trainingsthema: Uitspreken van loopbaanwensen

Voor: Medewerkers

Trainingsdoel op de diepe onderstroom is het verbinden met eigen zingeving als hulpbron voor het inzetten van het nieuwe gedrag in de praktijk. Keuze: Visie op werk en loopbaan, die stimuleert om in de praktijk duidelijk en in verbinding eigen loopbaanwensen naar leidinggevende uit te spreken.

Het zingevingsniveau, de diepe onderstroom in leren en ontwikkelen, is gericht op een derde leerlaag die je kunt toevoegen aan je double loop trainingsprogramma. Zo ontstaat een triple loop training, die we ook wel transformationele trainingen noemen.

Trainingsthema’s op het zingevingsniveau zijn bijvoorbeeld:

• Waarden: wat vind ik belangrijk in mijn werk en leven?
• Visie: waar wil ik naartoe met mijn loopbaan?
• Kwaliteiten: waar ben ik goed in?
• Drijfveren: waar krijg ik energie van?

Wil je meer weten over de drie leerlagen? Lees dan het blog Single, Double en Triple Loop Trainen.

Figuur: Triple loop training / Transformationele training in Duurzame Inzetbaarheid

Hoe verwerk je zingeving in een trainingsprogramma?

Het trainingsprogramma voor deze derde leerlaag kan er dan bijvoorbeeld als volgt uitzien:

• Inspirerend verhaal over visie ‘I have a dream’
• Collage maken over eigen visie op werk en loopbaan
• Visie verwoorden
• Visie communiceren naar leidinggevende als ondersteuning en bron van eigen loopbaanwens. Hierbij komen alle drie de leerlagen samen.

Welke trainersvaardigheden horen bij transformationeel trainen?

Trainen op de diepe onderstroom van zingeving en duurzame inzetbaarheid vraagt van de trainer dat hij

• Deelnemers kan meenemen naar de diepe onderstroom door vertraging in trainingstempo en zijn eigen aanwezigheid
• Een trainingsprogramma kan ontwerpen met leerstappen die de deelnemers helpen om verbinding te maken met hun eigen zingeving en deze concreet te verwoorden
• Bedding kan maken voor persoonlijke transformatie en diepgaande veranderingsprocessen
• Deelnemers kan uitnodigen tot diepe zelfreflectie en zelfinzichten
• De diepe onderstroom van zingeving kan verbinden met concreet gedrag in de praktijk
• Aanwezig is vanuit ‘zijn’ in plaats van ‘doen’.

Welke Train de Trainer Opleiding past bij duurzame inzetbaarheid?

In onze NOBTRA erkende Post-HBO Train de Trainer Opleiding Trainen met Ziel en Zakelijkheid leer je trainen op de bovenstroom en onderstroom en ontwikkel je de hierboven genoemde trainersvaardigheden.

In deze Train de Trainer Opleiding leer je het vak van trainer, gericht op trainen op de bovenstroom en onderstroom. Dat kun je onder andere toepassen op trainingen Duurzame Inzetbaarheid, maar ook op heel veel andere trainingsthema’s. Zo is deze trainer opleiding bijvoorbeeld ook heel geschikt als je Trainer Leiderschapstrainingen wilt worden.

Praktijkervaring

Tijdens onze Post HBO Train de Trainer opleiding ontwikkelden inmiddels honderden trainers hun eigen training. Zij passen deze toe binnen organisaties, onderwijs en overheid.

Veelgestelde vragen

Voor wie is een opleiding trainer duurzame inzetbaarheid geschikt?

Deze opleiding is geschikt voor mensen die willen leren trainen op de bovenstroom en onderstroom van duurzame inzetbaarheid. Je hebt minimaal HBO werk- en denkniveau, en kunt reflecteren op jezelf.

Welke trainersvaardigheden zijn belangrijk?

Belangrijk zijn onder andere trainingsontwerp, op de kern van de leervraag werken, creëren van een veilig leerklimaat, werken met de groep, begeleiden van rollenspellen, feedback geven, werken met onderliggende patronen, vertragen om te versnellen, omgaan met weerstand en groepsdynamiek.

Kan ik na de Opleiding Trainer Duurzame Inzetbaarheid direct aan de slag als trainer?

Aan het eind van de opleiding ontwikkel je een eigen training op de bovenstroom en onderstroom (met supervisie) en voer je deze uit in de praktijk. Deze praktijktraining kan gericht zijn op Duurzame Inzetbaarheid van medewerkers of op leidinggevenden die medewerkers ondersteunen bij duurzame inzetbaarheid.

Je kunt je praktijktraining ook op anders thema’s richten, zoals leiderschapsontwikkeling, persoonlijke effectiviteit of werkgeluk.

Wat is het verschil tussen een single loop, double loop en triple loop training?

Single loop richt zich op gedrag. Double loop voegt bewustwording en patronen toe. Triple loop werkt daarnaast ook met zingeving. Meer uitleg vind je in het blog Single, Double en Triple Loop Trainen.

Welke onderwerpen komen terug in trainingen duurzame inzetbaarheid?

Veel voorkomende onderwerpen zijn vitaliteit, persoonlijk leiderschap, werkgeluk, stresshantering, loopbaanontwikkeling, assertiviteit en coachend leidinggeven.

Waarom kiezen organisaties voor trainingen duurzame inzetbaarheid?

Omdat organisaties medewerkers langer vitaal, gemotiveerd en inzetbaar willen houden en tegelijkertijd verzuim willen verminderen en werkplezier willen vergroten.

Auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in train de trainer opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van trainers op het gebied van duurzame inzetbaarheid, leiderschap en persoonlijke ontwikkeling.

Meer leren over trainen op de bovenstroom en onderstroom?
Nieuwsgierig naar meer kennis en inspiratie over trainen op de bovenstroom en onderstroom van duurzame inzetbaarheid? Lees dan:

• Single, Double en Triple Loop Trainen
• Trainersvaardigheden voor trainen op bovenstroom en onderstroom
• Wat betekent trainen op de onderstroom van duurzame inzetbaarheid? => komt nog
• Wil je trainer leiderschapstrainingen worden? | Blankestijn&Partners
• Trainer, Coach: Waar is hier de nooduitgang?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en artikelen op onze Kennisbank voor coaches, trainers en teamcoaches.

Toolbox voor coaches, trainer en teamcoaches

Meer tools vind je op onze kennisbank onder de Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches. Zoals:

• Toolbox Trainersvaardigheden
• Toolbox Werkvormen Training
• Toolbox Training Ontwikkelen

Opleidingen om je trainersvakmanschap te verdiepen en versterken

Zoek je een opleiding waarin je je trainingsvaardigheden gedegen en diepgaand ontwikkelt? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:

• Post-HBO Train de Trainer Opleiding: Trainen met Ziel en Zakelijkheid
• Post-HBO Opleiding Trainer-Coach met Ziel en Zakelijkheid
• Opleiding Transactionele Analyse voor Trainers en Coaches