Burn-out Coaching: Wat zijn de vijf fasen van een Plan van Aanpak?

In het kort: Wat is een Plan van Aanpak Burn-out Coaching?

Een goed Plan van Aanpak voor stress en burn-out coaching bestaat uit vijf fasen: Oriënteren, Ontspannen, Opladen, Oplossen en Oppakken. Je stemt iedere fase af op de situatie, belastbaarheid en herstelbehoefte van de coachee. Zo ontstaat een gestructureerd traject waarin herstel, inzicht, gedragsverandering en terugvalpreventie samenkomen.

In een stress en burn-out coaching traject doorloop je in de basis een vaste structuur van vijf stappen, die je specifiek invult voor de coachee die je begeleidt. Zo kunnen de verschillende stappen per coachee verschillen in tijd, intensiteit, werkvormen en coachstijl.

In dit blog lees je hoe je een stress en burn-out coaching traject opbouwt, met aandachtspunten en praktische tips voor elke fase.

Post-HBO Opleiding Stress en Burn-out Coach (NOBCO practitioner)

Verdiepende en praktijkgerichte opleiding tot stress en burn-out coach en NOBCO erkend coach

Je leert stress en burn-out trajecten professioneel en verdiepend begeleiden op boven-en onderstroom van de coachvraag, ontwikkelt je coachingscompetenties op Europees NOBCO practitioner niveau, en versterkt je persoonlijke impact als coach.

Bekijk de opleiding

Wat zijn de vijf O’s in een Plan van Aanpak voor stress en burn-out coaching?

De vijf O’s vormen de basis van het plan van aanpak voor een stress en burn-out coaching traject. Gekoppeld aan de vijf O’s bestaat het plan van aanpak uit vijf fasen:

1. Oriënteren
   Hierin wordt de huidige stress en burn-out situatie van de coachee in kaart gebracht.
2. Ontspannen
   Voordat de coachee kan beginnen met het opbouwen van energie (fase 3 van het plan van aanpak), moet hij eerst ontspannen.
3. Opladen
   Stap voor stap gaat de coachee aan de slag met het opbouwen van energie en het herstellen van zijn energiebalans.
4. Oplossen
   De coachee lost belangrijke patronen in zichzelf en in zijn omgeving op, zodat hij verder kan herstellen en herhaling in de toekomst voorkomt.
5. Oppakken
   De coachee gaat zijn privé- en werkactiviteiten weer langzaam opbouwen.

Fase 1: Hoe ziet de oriëntatiefase van stress en burn-out coaching eruit?

De oriëntatiefase bestaat uit het voortraject en het intakegesprek. Hierin wordt de huidige stress en burn-out situatie van de coachee in kaart gebracht, zoals:

• Wat zijn de stressklachten en hoe lang heeft de coachee deze al?
• Welke stressbronnen (stressoren) in de omgeving spelen een belangrijke rol?
• Hoe gaat de coachee om met zijn emoties en fysieke signalen?
• Hoe houdt de coachee zijn situatie in stand of verergert hij zijn stress en burn-out klachten?
• Welke (professionele) ondersteuning heeft de coachee (nog niet) ingeschakeld?
• Wat is de mate van burn-out?

Als stress en burn-out coach heb je voor deze fase twee belangrijke coachingsinstrumenten tot je beschikking: Het gebruik van vragenlijsten en het vergroten van lichaamsbewustzijn.

Hoe helpen vragenlijsten bij stress en burn-out coaching?

Het gebruik van vragenlijsten is zowel voor de coachee als voor de stress en burn-out coach heel helpend. Laat de vragenlijsten vooraf thuis invullen en voor het intakegesprek naar je mailen.

Er zijn vele betaalde en onbetaalde vragenlijsten op de markt; bijvoorbeeld over stressklachten en stressbronnen (stressoren) in de omgeving. Kies daarbij wat past bij jouw werksetting als stress en burn-out coach.

Door het invullen van een vragenlijst krijgt de coachee meer inzicht in zijn eigen situatie. Dit inzicht wordt versterkt wanneer de coach de antwoorden tijdens het intakegesprek met de coachee bespreekt.

De ingevulde vragenlijst geeft de coach een snel eerste inzicht in de situatie van de coachee. Opvallende antwoorden in de vragenlijst zijn bij uitstek thema’s om tijdens het intakegesprek op de kaart te zetten.

Wil meer lezen over de intake van een stress en burn-out traject? Lees dan het blog Het intakegesprek bij stress en burn-out coaching: Waarom het zo intens kan zijn.

Hoe maak je de coachee bewust van zijn fysieke signalen?

De vragenlijsten en het gesprek daarover geven mentale inzichten die regelmatig emoties oproepen. Stress en burn-out heeft ook een sterke fysieke component. Door deze al tijdens de oriëntatiefase mee te nemen, verdiep je de inzichten van de coachee en krijg je een nog scherper beeld van de mate van burn-out waarin de coachee zich bevindt.

Voor het vergroten van het lichaamsbewustzijn van de coachee kun je gebruik maken van Gestalt-interventies, zoals

• Wat ervaar je? Wat ben je nu gewaar?
• Wat ben je nu aan het vermijden?
• Wil je dat nog eens herhalen?
• Blijf met je aandacht bij deze plek in je lijf. Wat komt er bij je op? Wat wil deze plek je vertellen?
• Overdrijf dat gebaar eens. Wat ben je nu gewaar?
• Blijf bij je gevoel. Wat ervaar je?

Hoe schat je de ernst van de burn-out in?

Een belangrijk aspect in de Oriëntatiefase van stress en burn-out coaching is het inschatten van de mate van burn-out. De mate van burn-out heeft invloed op de mate waarin je als stress en burn-out coach de regie moet pakken en de mate waarin de coachee nog zelf regie kan dragen over zijn eigen herstelproces. Bij ernstige burn-out klachten dienen ook andere hulpverleners ingeschakeld te worden, zoals bijvoorbeeld de huisarts.

Hierbij is het helpend om de mate van stress en burn-out weer te geven in een cijfer van 0 tot en met 10. Bij een cijfer tussen de 7 en 10 kan de coachee zelf nog slecht remmen, en is meer sturend advies van de stress en burn-out coach nodig. Ook is er dan meestal te weinig ruimte en reflectie in de coachee aanwezig om meteen al de onderstroom van de situatie te verkennen. Dat komt dan in een latere fase van het plan van aanpak.

Welke interventies helpen om de ernst van stress en burn-out in kaart te brengen?

Om de mate van stress en burn-out bij je coachee te bepalen kun je als stress en burn-out coach onder anderen de volgende interventies inzetten:

• Inzicht en analyse door vragenlijsten
• Waarnemen van de non-verbale communicatie en fysieke signalen van de coachee
• Benoemen wat je waarneemt in de non-verbale communicatie van je coachee in relatie tot zijn huidige energieniveau.
• Vragen stellen die het bewustzijn vergroten op het fysiek en emotionele niveau
• Herken en benoem stress en burn-out bevorderende patronen

Fase 2: Hoe help je een coachee ontspannen tijdens een burn-out?

Voordat de coachee kan beginnen met het opbouwen van energie (fase 3 van het plan van aanpak: Opladen), moet hij eerst ontspannen en de realiteit van zijn huidige situatie accepteren. Hiervoor is rust en tijd nodig.

In de fase van ontspannen gaat de coachee dagelijks activiteiten doen die hem helpen ontspannen, zoals een wandeling maken, muziek luisteren of impactvolle ontspanningsoefeningen. Maak hierbij vooral gebruik van de fysieke ingang, zodat het lijf kan gaan ontspannen.

Het thema ‘rust, reinheid en regelmaat’ vormt hier een kapstok voor het weer opbouwen van een gezond dagritme, eet- en bewegingsgewoonten. Als stress en burn-out coach kijk je hierin mee. Vanuit je expertise geef je uitleg en advies over stress en burn-out en wat er nodig is voor een goed herstel; dit wordt psycho-educatie genoemd.

Waarom is acceptatie belangrijk voor herstel van stress en burn-out?

Acceptatie van de eigen burn-out is een belangrijk onderdeel van de stress en burn-out coaching, want er is eerst acceptatie nodig voordat de coachee zich volledig committeert aan zijn herstelproces. In veel gevallen betekent herstellen namelijk het (deels) loslaten van de dagelijkse activiteiten en verantwoordelijkheden. Zonder acceptatie van de situatie blijft de coachee vaak doen wat hij altijd deed. Daarmee worden signalen genegeerd en krijgt herstel nauwelijks ruimte. Totdat het lijf ingrijpt en de coachee tot halt roept.

Hoe eerder de acceptatie van de burn-out situatie, hoe minder diep de energie van de coachee wegzakt, en hoe gemakkelijker hij kan herstellen.

Accepteren betekent niet dat je niets doet, afwacht en de situatie over je heen laat komen. Acceptatie betekent dat je bereid bent om te voelen wat je op dit moment voelt, te ervaren wat je op dit moment ervaart. Het betekent de bereidheid om verdriet, angst, onzekerheid, verlatenheid, boosheid, radeloosheid, wanhoop, minderwaardigheid, et cetera te voelen. Want dan kan het herstelproces beginnen.

Fase 3: Hoe bouw je energie weer op tijdens stress en burn-out coaching?

In de fase van opladen gaat de coachee stap voor stap aan de slag met het opbouwen van energie en het herstellen van de energiebalans. Als stress en burn-out coach richt je je hierbij op de onderstroom en bovenstroom.

Op de onderstroom ben je erop gericht dat de coachee inzicht krijgt in zijn mentale, emotionele en fysieke vitaliteit, in de patronen die zijn vitaliteit beïnvloeden en in de energievreters en energiegevers. Ook het thema zelfcompassie is vaak een essentieel aandachtspunt om te kunnen opladen.

Op de bovenstroom begeleid je de coachee heel concreet bij het opbouwen van zijn fysieke conditie in de vorm van sporten en/of andere bewegingsvormen.

Fase 4: Hoe doorbreek je stress en burn-out bevorderende patronen?

In de vorige fase van het plan van aanpak heeft de coachee inzicht gekregen in zijn stress en burn-out bevorderende patronen. In deze fase van oplossen begeleidt de stress en burn-out coach de coachee bij het doorbreken van deze patronen op de onderstroom en het aanboren van interne hulpbronnen. Op de diepe onderstroom begeleid je de coachee met het onderzoeken van en weer verbinden met zijn eigen zingeving, zoals de levensmissie, waarden, talenten en drijfveren. Zingeving is een grote en wezenlijke energiebron.

Op de bovenstroom is de stress en burn-out coaching gericht op het oplossen van belangrijke stressbronnen in de omgeving. Het is daarbij vaak nodig dat de coach de coachee ondersteunt bij het versterken van communicatieve vaardigheden als het uitspreken van eigen behoeften, wensen en grenzen.

Wil je meer lezen over patronen op de bovenstroom en onderstroom van stress en burn-out? Lees dan het blog Stress en burn-out coaching op bovenstroom en onderstroom of het blog Stress en burn-out coaching: 6 veelvoorkomende patronen.

Fase 5: Hoe bouw je werk en privéactiviteiten weer op na een burn-out?

In de fase van Oppakken gaat de coachee zijn privé- en werkactiviteiten weer langzaam opbouwen. Bij het oppakken van taken en verantwoordelijkheden komen oude valkuilen en gewoontes weer gemakkelijk boven. Tijdens de stress en burn-out coaching bespreek je de volgorde en het tempo waarin de coachee zijn activiteiten weer gaat oppakken. Een tempo dat past bij de energie die de coachee hiervoor heeft, en ook een tempo waarin de coachee ruimte heeft om te reflecteren op hoe het opbouwen gaat en welke patronen zich hierbij wellicht aandienen.

Tijdens de coaching wordt de voortgang van het opbouwen geëvalueerd, worden de patronen (doorgaans al bekend uit eerdere fasen) benoemd en de hulpbronnen om het patroon te doorbreken verder verankerd. De coach richt zich erop dat de coachee zijn eigen stress en burn-out signalen direct in de praktijk herkend en hier adequate acties aan verbindt zodat terugval wordt voorkomen.

In de loop van deze fase wordt gebouwd aan een terugvalpreventieplan waarin alle eerdere inzichten worden verzilverd. In het terugvalpreventieplan kunnen ook aspecten worden opgenomen die voor de coachee van belang zijn om gezond en vitaal te blijven.

Wat staat er in een terugvalpreventieplan?

Een belangrijk onderdeel van de fase Oppakken is het opstellen van een terugvalpreventieplan. Hierin beschrijft de coachee welke persoonlijke signalen wijzen op oplopende stress, welke patronen het risico op terugval vergroten en welke acties helpend zijn om weer in balans te komen.

Een terugvalpreventieplan bevat bijvoorbeeld:

• Persoonlijke signalen van stress en overbelasting
• Bekende valkuilen en stress- en burn-out bevorderende patronen
• Energiegevers die helpen bij herstel en vitaliteit
• Concrete acties om tijdig bij te sturen
• Mensen in de omgeving die kunnen ondersteunen of spiegelen
• Afspraken over werkdruk, grenzen, ontspanning en herstelmomenten

Door deze signalen, acties en afspraken expliciet vast te leggen, vergroot de coachee het bewustzijn op zijn eigen patronen en kan hij eerder ingrijpen wanneer de stress opnieuw oploopt.

Wil je een vakbekwaam stress en burn-out coach worden?

Steeds meer mensen krijgen te maken met langdurige stressklachten of een burn-out. Als stress en burn-out coach begeleid je coachees bij herstel, het doorbreken van belemmerende patronen en het voorkomen van terugval. Hiervoor heb je kennis nodig van de bovenstroom en onderstroom in persoonlijke ontwikkeling, stress en burn-out, herstelprocessen, en het realiseren van gedragsverandering. Daarnaast heb je coachingscompetenties nodig op NOBCO practitioner niveau en coachingsmethodieken voor coachen op de bovenstroom en onderstroom van stress en burn-out.

In dit blog heb je kunnen lezen hoe een coachingstraject kan worden opgebouwd aan de hand van de vijf O’s: Oriënteren, Ontspannen, Opladen, Oplossen en Oppakken. Een vakbekwame stress en burn-out coach weet deze fasen af te stemmen op de unieke situatie, belastbaarheid en herstelbehoefte van iedere coachee.

In de Post-HBO Opleiding Stress en Burn-out Coach met Ziel en Zakelijkheid leer je hoe je coachees professioneel en diepgaand begeleidt op de bovenstroom en onderstroom van stress- en burn-outvraagstukken. Je ontwikkelt je coachingscompetenties op Europees NOBCO practitioner niveau, leert een palet aan coachingsmethodieken vakbekwaam begeleiden, en versterkt je impact als coach door je eigen persoonlijke ontwikkeling. Je start tijdens de opleiding met het begeleiden van coachees en krijgt daarbij supervisie. Je sluit de opleiding af met een NOBCO erkend EQA practitioner diploma en kunt je binnen de opleiding ook eenvoudig individueel accrediteren (EIA) bij de NOBCO.

Veelgestelde vragen

Wat doet een burn-out coach?

Een burn-out coach begeleidt mensen bij het herstellen van stress- en burn-outklachten. De coaching richt zich onder meer op herstel van energie, het herkennen en doorbreken van stresspatronen, gedragsverandering en het voorkomen van terugval.

Hoeveel fasen heeft een Plan van Aanpak voor burn-out coaching?

Een Plan van Aanpak kan worden opgebouwd uit vijf fasen: Oriënteren, Ontspannen, Opladen, Oplossen en Oppakken. De duur en invulling van iedere fase kunnen verschillen per coachee, afhankelijk van de situatie, belastbaarheid en behoeften.

Wat gebeurt er tijdens de oriëntatiefase van stress en burn-out coaching?

Tijdens de oriëntatiefase breng je de stressklachten, stressbronnen (stressoren), fysieke signalen, gedragspatronen en beschikbare ondersteuning in kaart. Vragenlijsten en gesprekken kunnen hierbij helpen. Ook wordt gekeken naar de ernst van de klachten en of aanvullende professionele ondersteuning nodig is.

Waarom is ontspannen belangrijk bij burn-out herstel?

Ontspanning helpt de coachee om eerst rust te creëren voordat energie verder wordt opgebouwd. Daarbij kan aandacht worden besteed aan dagritme, slaap, beweging, voeding en ontspanning. Psycho-educatie kan helpen om beter te begrijpen wat nodig is voor herstel.

Hoe bouw je energie weer op na een burn-out?

Energie wordt stap voor stap opgebouwd. Daarbij kijk je zowel naar fysieke vitaliteit als naar mentale en emotionele patronen. Ook energiegevers, energievreters en zelfcompassie kunnen aandacht krijgen. De opbouw wordt afgestemd op de belastbaarheid van de coachee.

Hoe voorkom je terugval na een burn-out?

Terugvalpreventie begint met het herkennen van persoonlijke stresssignalen en oude patronen. In de laatste fase worden activiteiten geleidelijk opgebouwd en wordt geëvalueerd hoe dit verloopt. Een terugvalpreventieplan kan de belangrijkste inzichten, signalen en acties voor de toekomst vastleggen.

Auteur: Silvia Blankestijn

Silvia Blankestijn is trainer, opleider en auteur. Zij heeft meer dan 35 jaar ervaring in het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches en is grondlegger van de opleidingen van Blankestijn & Partners.

Meer over Stress en burn-out coaching

Nieuwsgierig naar meer inspiratie, kennis en praktische handvatten voor (stress en burn-out) coaching? Lees dan:

• Stress en burn-out coaching op boven- en onderstroom
• Stress en burn-out coaching: 6 veel voorkomende patronen
• Coach Worden? Welke 8 Competenties moet ik Ontwikkelen?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en artikelen op onze Kennisbank voor coaches, trainers en teamcoaches.

Toolbox voor coaches, trainer en teamcoaches

Meer tools vind je op onze kennisbank onder de Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches. Zoals:

• Toolbox Stress en Burn-out Coaching
• Toolbox Coachen
• Toolbox Loopbaancoaching

Opleidingen over Stress en burn-out coaching

Zoek je een opleiding waarin je meer leert over Stress en burn-out coaching? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:

• Post-HBO Opleiding Stress en Burn-out Coach met Ziel en Zakelijkheid
• Opleiding Lichaamsgericht Coachen bij Stress en Burn-out
• Post-HBO Opleiding Loopbaancoaching met Ziel en Zakelijkheid
• Post-HBO Opleiding Trainer-Coach met Ziel en Zakelijkheid