Het Stermodel in Teamcoaching

In het kort: Hoe gebruik je het Stermodel om teampatronen te onderzoeken?

Het Stermodel helpt je om teampatronen op zes ontwikkelingsniveaus te onderzoeken: gedrag, omgeving, mentaal, emotioneel, fysiek en zingeving. Je kijkt daarbij naar zichtbaar gedrag in de bovenstroom én naar overtuigingen, emoties en fysieke signalen in de onderstroom die de samenwerking en effectiviteit van het team beïnvloeden.

Hoe onderzoek je teampatronen met het Stermodel?

Het Stermodel van de zes ontwikkelingsniveaus geeft een kader om de teampatronen te onderzoeken.

Welke patronen worden zichtbaar in gedrag (de bovenstroom) en welke patronen op mentaal, emotioneel en fysiek niveaus (de onderstroom) beïnvloeden het teamgedrag?

In dit blog geef ik je praktische aanwijzingen hoe je de zes ontwikkelingsniveaus van het Stermodel kunt gebruiken in je teamtraining of teamcoaching.

Hoe neem je gedragspatronen in een team waar?

Tijdens de teamtraining of teamcoaching worden de patronen van het team zichtbaar in elke oefening of discussie die er plaatsvindt. Neem daarom voortdurend waar wat je opvalt in de interactie tussen de teamleden.

Gebruik de stelregel:

• 1x is toeval
• 2x valt op
• 3x is patroon

Je concrete waarnemingen over het zichtbare gedrag tussen de teamleden, heb je nodig wanneer je het teampatroon wilt bespreken.

Hoe onderzoek je de effectiviteit van het team op omgevingsniveau?

Het zichtbare gedrag van het team heeft effect op de onderlinge samenwerking en op de samenwerking met mensen en instanties buiten het team.

Door middel van zelfreflectie en feedback daag je de teamleden uit om stil te staan bij hun persoonlijke effectiviteit en bij de effectiviteit van het team als geheel.

Hoe herken je belemmerende overtuigingen in een team?

Bij gedragspatronen is het vaak interessant om te onderzoeken met welke overtuigingen het team dit patroon in stand houdt.

De RET (Rationele EffectiviteitsTraining) is hierbij een bruikbare methodiek.

Begin met de individuele belemmerende gedachten en zoek vervolgens naar de collectieve overtuigingen. Met behulp van de RET kan het team de belemmerende, irrationele gedachten uitdagen om te komen tot rationele, helpende gedachten, gedachten die helpen om effectiever gedrag in te zetten.

Welke rol spelen gevoelens en emoties in teampatronen?

Gevoelens en emoties kunnen veel tijd en energie vragen in een team en zo de productiviteit en creativiteit flink ondermijnen.

Ineffectieve samenwerking roept vaak een scala van emoties op; van irritatie en kwaad tot verdrietig of gekwetst, of juist angstig en onzeker.

Gevoelens en emoties zijn een belangrijke drijfveer onder gedrag.

Aandacht geven aan wat er emotioneel leeft in het team leidt doorgaans tot wezenlijke bespreekpunten.

Leer het team praten over hun gevoelens en omgaan met de onderliggende behoeften, bijvoorbeeld met de kapstok van Geweldloze communicatie.

Training Coachend Leidinggeven

Haal het beste uit je team, medewerkers en jezelf als leidinggevende

Verdiepende en praktijkgerichte training. Je versterkt je persoonlijk leiderschap, ontwikkelt je coachingsvaardigheden, en krijgt handvatten voor teamcoaching.

Bekijk de opleiding

Hoe herken je fysiek wat er in een team niet wordt uitgesproken?

In het ziekteverzuim (en breder het welzijn en de vitaliteit van de teamleden) wordt de onderstroom vaak zichtbaar.

Stress en spanning wordt dan fysiek zichtbaar, emoties worden fysiek zichtbaar.

• Hoe is de vitaliteit in het team?
• Hoe zit het team er non-verbaal bij?
• Wie neemt veel ruimte in en wie niet?
• Wat geeft de teamleden spanning?
• Wat wordt niet uitgesproken, maar heeft wel veel invloed?

Hoe zorgen waarden en visie voor verbinding in een team?

Gemeenschappelijke visie en waarden zijn ‘de maïzena van het team’.

Het ontbreken ervan leidt vaak tot individuele eilandjes en het gevoel van ‘los zand’.

Het werken aan een gemeenschappelijke visie en teamwaarden geeft verbinding.

Het werken hieraan legt echter al snel de teampatronen op tafel. Wanneer je deze laat liggen, is de kans groot dat er een visie op papier komt die al snel ‘in de la’ verdwijnt.

Dus wanneer je met een team wilt werken aan zingeving (de Ster in het model) en het vormgeving hiervan in de praktijk (omgevingsniveau) kom je langs alle teampatronen om mentaal, emotioneel, fysiek en gedragsniveau.

Een uitdagend proces!

Veelgestelde vragen over het Stermodel en teampatronen

Hoe helpt het Stermodel om teampatronen te herkennen?

Het Stermodel geeft je zes verschillende ingangen om naar een team te kijken: gedrag, omgeving, mentaal, emotioneel, fysiek en zingeving. Daardoor kun je niet alleen zichtbaar gedrag onderzoeken, maar ook achterhalen welke overtuigingen, emoties, fysieke signalen en waarden het teampatroon beïnvloeden.

Wat is het verschil tussen bovenstroom en onderstroom in een team?

De bovenstroom bestaat uit het zichtbare gedrag en de concrete interactie tussen teamleden. In de onderstroom spelen onder meer overtuigingen, gevoelens, emoties en fysieke signalen. Deze minder zichtbare processen kunnen veel invloed hebben op het gedrag en de samenwerking in het team.

Hoe weet je wanneer gedrag een teampatroon is?

Een praktische stelregel is: één keer is toeval, twee keer valt op en drie keer is een patroon. Door tijdens oefeningen en gesprekken voortdurend concreet waar te nemen wat er tussen teamleden gebeurt, kun je terugkerend gedrag herkennen en bespreekbaar maken.

Hoe onderzoek je de onderstroom van een team?

Onderzoek welke overtuigingen, emoties en fysieke signalen achter het zichtbare gedrag zitten. Let bijvoorbeeld op terugkerende gedachten, irritatie, onzekerheid, spanning en non-verbaal gedrag. Deze signalen kunnen belangrijke informatie geven over wat de samenwerking belemmert.

Welke rol spelen waarden en visie bij teamontwikkeling?

Gemeenschappelijke waarden en een gedeelde visie kunnen voor verbinding zorgen. Het gesprek hierover maakt vaak ook bestaande teampatronen zichtbaar. Door die patronen niet te vermijden maar te onderzoeken, kan een team werken aan zowel de onderstroom als de praktische vertaling van de visie naar de samenwerking.

Over de auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.

Waar lees je meer over teamcoaching?

Nieuwsgierig naar meer inspiratie, kennis en praktische handvatten voor Teamcoaching? Lees dan:

• Coachend leidinggeven op bovenstroom en onderstroom
• De magische en dienende plek van de teamcoach
• De vier interventieniveaus in teamcoaching
• Samenwerken met verschillende persoonlijkheden

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en artikelen op onze Kennisbank voor coaches, trainers en teamcoaches.

Welke tools zijn er voor teamcoaching?

Meer tools vind je op onze kennisbank onder de Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches. Zoals:

• Toolbox Werkvormen teamcoaching
• Toolbox Coachend Leidinggeven
• Toolbox Persoonlijke ontwikkeling teamcoach

Welke opleidingen zijn er over teamcoaching?

Zoek je een opleiding waarin je meer leert over Teamcoaching? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:

• Training Coachend Leidinggeven met Ziel en Zakelijkheid: Verdiepende en praktijkgerichte training van 5 losse dagen, waarin je leert hoe je het beste uit je medewerkers, team én jezelf als leidinggevende kunt halen.
• Training Teamcoaching en Groepsdynamica: Krachtige en praktijkgerichte training in teamcoachingsvaardigheden en groepsdynamica in teams.
• Post-HBO Teamcoach Opleiding Systemisch Werken met Teams: Teamsamenwerking en teamontwikkeling vanuit groepsdynamica en systemisch werken.