Methodiek: Waarnemen en Gewaarzijn

In het kort: Hoe ontwikkel je gewaarzijn en leer je lichaamssignalen herkennen?

Gewaarzijn ontwikkel je door bewust stil te staan bij wat je doet, voelt, denkt en lichamelijk waarneemt. Als trainer helpt dit om je eigen signalen te herkennen en veranderingen in de lichaamstaal van deelnemers op te merken. Door regelmatig te oefenen en open vragen te stellen, kun je deze waarnemingen gebruiken voor bewustere interventies tijdens trainingen.

Veel mensen zijn zich niet bewust van hun lichaamssignalen. Trainen op het fysieke ontwikkelingsniveau begint daarom met waarnemen en gewaarzijn.

Hoe herken je als trainer je eigen lichaamssignalen?

Ben jij je als trainer bewust van hoe je je fysiek voelt? En als je naar die signalen van je lichaam zou luisteren, wat zou je dan doen? Je lichaam is een belangrijke indicator voor welke taken goed voor je zijn en welke juist niet. Niet luisteren naar de signalen van ons lichaam leidt regelmatig tot burn-out.

Wat is gewaarzijn en hoe kun je het ontwikkelen?

Wanneer je meer in contact wilt zijn met de signalen van je lichaam, ga je je oefenen in gewaarzijn (een term uit de Gestalttherapie). In feite behelst gewaarzijn niet alleen het fysieke niveau. De volgende vragen kunnen je helpen bij het ontwikkelen van je gewaarzijn:

• Wat ben je nu aan het doen?
• Wat voel je?
• Wat neem je fysiek waar?
• Welke gedachten heb je over de situatie?
• Wat ben je aan het vermijden? Waar maak je geen contact mee in jezelf?

Deze methodiek effectief leren begeleiden?

Vergroot je impact als trainer!

Ontdek onze NOBTRA erkende opleidingen waarin je de kneepjes van het trainersvak leert en je persoonlijke impact als trainer vergroot.

Trainer Opleiding met Ziel en Zakelijkheid

Hoe herken en gebruik je de lichaamstaal van deelnemers tijdens een training?

De lichaamstaal van je deelnemers geeft soms veel meer (verdiepende) informatie dan het verhaal dat ze vertellen. Let daarom voortdurend op hun lichaamshouding, gebaren, stemgebruik, gezichtsexpressie en eventueel ademhaling, en gebruikt deze informatie bij de keuze van je interventies.

Hoe ontwikkel je als trainer je waarnemingsvermogen voor non-verbaal gedrag?

Je kunt de volgende aandachtspunten gebruiken:

• Wat valt je op in het non-verbale gedrag van de deelnemer?
• Op welke momenten in het gesprek treedt een verandering op in het non-verbale gedrag van de deelnemer?
• Als je de lichaamstaal van de deelnemer overneemt, hoe voel je je dan?

Hoe oefen je als trainer met gewaarzijn in het dagelijks leven?

Oefen je de komende week minimaal twee keer per dag in gewaarzijn. Evalueer aan het eind van de week wat deze oefening je heeft opgeleverd.

Veelgestelde vragen over waarnemen, gewaarzijn en lichaamssignalen

Wat betekent gewaarzijn?

Gewaarzijn betekent dat je bewust aandacht hebt voor wat je op dit moment doet, voelt, denkt en lichamelijk ervaart. Het begrip wordt onder andere gebruikt binnen de Gestalttherapie. Door je gewaarzijn te ontwikkelen, kun je beter herkennen wat er in jezelf gebeurt en hoe je reageert op situaties.

Hoe kun je je gewaarzijn oefenen?

Sta regelmatig stil bij je huidige ervaring. Vraag jezelf af: “Wat doe ik nu?”, “Wat voel ik?”, “Wat merk ik in mijn lichaam?” en “Welke gedachten heb ik?” Onderzoek ook of je iets vermijdt. Door dit bijvoorbeeld twee keer per dag te oefenen, ontwikkel je meer aandacht voor je eigen signalen.

Waarom is het belangrijk om als trainer je eigen lichaamssignalen te herkennen?

Lichaamssignalen kunnen informatie geven over hoe je reageert op situaties, spanning of belasting. Door deze signalen op te merken, kun je bewuster kiezen hoe je handelt. Dit helpt je om tijdens trainingen aandacht te houden voor zowel jezelf als de deelnemers.

Welke non-verbale signalen kun je bij deelnemers waarnemen?

Let op lichaamshouding, gebaren, stemgebruik, gezichtsuitdrukkingen en veranderingen in ademhaling. Vooral veranderingen tijdens een gesprek kunnen aanleiding zijn om verder te onderzoeken wat er gebeurt. Trek niet direct conclusies uit lichaamstaal, maar vraag de deelnemer welke betekenis een signaal voor hem heeft.

Hoe gebruik je lichaamstaal bij het kiezen van een interventie?

Observeer eerst concreet wat er verandert in het non-verbale gedrag van een deelnemer. Benoem eventueel je waarneming en stel een open vraag, bijvoorbeeld: “Ik zie dat je houding verandert. Wat merk je zelf?” Zo gebruik je lichaamstaal als aanknopingspunt voor onderzoek, zonder de ervaring van de deelnemer in te vullen.

Over de auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.

Meer leren?
Wil je leren hoe je jezelf persoonlijk en professioneel diepgaand kunt ontwikkelen als trainer? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:

• Post-HBO Train de Trainer Opleiding: Trainen met Ziel en Zakelijkheid
• Post-HBO Opleiding Trainer-Coach met Ziel en Zakelijkheid
• Post-HBO Teamcoach Opleiding Systemisch Werken met Teams

Kom kennismaken met onze visie en werkwijze in de gratis introductie workshops.

Meer tools voor trainers, coaches en teamcoaches

• Toolboxes voor trainers, coaches en teamcoaches
• Trainer worden toolbox
• Overzicht van alle methodieken voor trainers
• Overzicht van alle methodieken voor coaches
• Overzicht van alle methodieken voor teamcoaches

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en e-learnings voor coaches, trainers en teamcoaches.