Methodiek: Dubbele Belichting

In het kort: Wat is dubbele belichting in een organisatieopstelling?

Dubbele belichting ontstaat binnen de systemische benadering wanneer iemand een persoon uit het huidige organisatiesysteem onbewust verwart met iemand uit het gezin van herkomst. Bijvoorbeeld wanneer een leidinggevende wordt gezien vanuit het beeld van de vader. Bij een organisatieopstelling onderzoek je deze vermenging en maak je onderscheid tussen beide personen, zodat je verder kunt werken aan de organisatievraag.

Er is sprake van dubbele belichting in een organisatieopstelling wanneer de inbrenger iemand uit zijn huidige organisatiesysteem verwisselt met iemand uit zijn gezin van herkomst. Hoe ga je hiermee om?

De dubbele belichting moet eerst worden opgelost alvorens verder naar de organisatieproblematiek gekeken kan worden. Hiervoor moeten de innerlijke beelden van beide personen uit elkaar worden getrokken. Door de ‘dubbele belichting’ wordt de persoon in het organisatiesysteem (bijvoorbeeld de leidinggevende) tevens belicht vanuit de persoon uit het gezin van herkomst (bijvoorbeeld de vader).

Hoe toets je of er sprake is van dubbele belichting?

Een herhalend patroon, bijvoorbeeld met autoriteiten, wijst bijna altijd op dubbele belichting. Vraag de inbrenger om de persoon in het huidige organisatiesysteem aan te spreken op zijn positie in de rangorde (bijvoorbeeld ‘Jij bent mijn baas’). In geval van dubbele belichting heeft de inbrenger hier grote moeite mee. Check dan wie hij daar eigenlijk ziet staan.

Hoe voeg je een persoon uit het gezin van herkomst toe aan de opstelling?

Vraag een nieuwe representant voor de persoon uit het gezin van herkomst en plaats deze voor de persoon in het organisatiesysteem. Zo maak je de dubbele belichting zichtbaar en voelbaar.

Opleiding Systemisch Coachen met Familieopstellingen

Verdiepende vervolgopleiding voor coaches!

Je ontwikkelt essentiële systemische vaardigheden, krijgt kennis en inzicht in de belangrijkste systemische kaders en leert familieopstellingen vakbekwaam begeleiden.

Bekijk de Opleiding Systemisch Coachen

Hoe scheid je de twee personen bij dubbele belichting?

Zet beide representanten aan één andere kant van de ruimte en laat de inbrenger naar ze kijken. Helpende zinnen hierbij zijn: ‘Jij bent mijn vader.’, ‘Jij bent mijn leidinggevende.’ en ‘Jullie hebben niets met elkaar te maken. Jullie zijn twee verschillende personen.’ Geef de inbrenger de tijd om de nieuwe situatie tot zich te nemen.

Een familieopstelling kan de inbrenger helpen bij het uitwerken van de problematiek met de persoon uit het gezin van herkomst. Voor nu kun je verder werken met de organisatieopstelling.

Hoe ontwikkel je jezelf als coach of trainer bij dubbele belichting?

Oefen jezelf om met liefde en compassie de uiterst confronterende spiegel voor te houden.

Veelgestelde vragen over dubbele belichting in organisatieopstellingen

Wat betekent dubbele belichting bij een organisatieopstelling?

Dubbele belichting betekent binnen de systemische benadering dat iemand een persoon uit zijn huidige werkomgeving onbewust ziet vanuit het beeld van iemand uit het gezin van herkomst. Een leidinggevende kan bijvoorbeeld worden ervaren alsof deze de vader vertegenwoordigt. In een organisatieopstelling wordt onderzocht hoe deze beelden door elkaar lopen.

Hoe herken je dubbele belichting in een organisatieopstelling?

Volgens de beschreven methodiek kan een terugkerend patroon in de omgang met autoriteiten een aanwijzing zijn. De begeleider kan de inbrenger vragen om zijn leidinggevende aan te spreken vanuit diens werkelijke positie. Wanneer dit moeilijk blijkt, kan worden onderzocht of de inbrenger onbewust iemand anders in deze persoon herkent.

Hoe maak je dubbele belichting zichtbaar tijdens een opstelling?

De begeleider voegt een representant toe voor de persoon uit het gezin van herkomst. Deze wordt voor de representant uit het organisatiesysteem geplaatst. Zo kunnen beide beelden binnen de opstelling afzonderlijk worden onderzocht. Het doel is om zichtbaar te maken welke betekenis de inbrenger aan beide personen geeft.

Welke zinnen kun je gebruiken om dubbele belichting te scheiden?

Binnen de beschreven methodiek worden zinnen gebruikt zoals ‘Jij bent mijn vader’, ‘Jij bent mijn leidinggevende’ en ‘Jullie zijn twee verschillende personen’. De inbrenger spreekt beide representanten afzonderlijk aan. Daarmee wordt geprobeerd om het beeld van de persoon uit het gezin van herkomst te onderscheiden van de huidige werkrelatie.

Waarom wordt dubbele belichting eerst onderzocht voordat je verdergaat met de organisatieopstelling?

Binnen deze systemische methodiek wordt dubbele belichting eerst onderzocht omdat het beeld van de persoon uit het gezin van herkomst de beleving van de huidige organisatieverhouding kan beïnvloeden. Door beide personen van elkaar te onderscheiden, ontstaat volgens de methode ruimte om opnieuw naar de oorspronkelijke organisatievraag te kijken.

Over de auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.

Meer leren?
Wil je leren hoe je teams systemisch kunt begeleiden naar effectievere samenwerking? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:

• Post-HBO Teamcoach Opleiding Systemisch Werken met Teams
• Opleiding Teamcoaching voor Managers

Kom kennismaken met onze visie en werkwijze in de gratis introductieworkshop Systemisch Teamcoachen.

Meer tools voor trainers, coaches en teamcoaches

• Toolboxes voor trainers, coaches en teamcoaches
• Overzicht van alle methodieken voor teamcoaches
• Overzicht van alle methodieken voor trainers
• Overzicht van alle methodieken voor coaches

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en e-learnings voor coaches, trainers en teamcoaches.