Werkvorm Sociogram

In het kort: Hoe werkt de werkvorm Sociogram bij systemische teamcoaching?

De werkvorm Sociogram is een systemische teamoefening waarbij teamleden letterlijk een plek in de ruimte innemen om hun onderlinge verhoudingen te onderzoeken. Met systemische vragen en gezamenlijke reflectie wordt zichtbaar hoe ieder zijn plek in het team ervaart. Vervolgens kunnen teamleden experimenteren met een gewenste plek. De werkvorm kan confronterend zijn en vraagt om zorgvuldige begeleiding.

De werkvorm Sociogram is een pittige en confronterende werkvorm voor systemische teamcoaching en teamtraining. Wees zorgvuldig wanneer je het inzet!

Wat is het doel van de werkvorm Sociogram?

Het team heeft inzicht in ieders huidige plek in het team.

Hoe begeleid je de werkvorm Sociogram bij systemische teamcoaching?

• Zorg voor een ruime open ruimte.
• De teamleden zoeken een plek in de ruimte waar ze zich prettig voelen. Daarbij bepalen ze hun afstand tot hun verschillende teamgenoten. Bij wie staan ze (letterlijk en figuurlijk) dichtbij en wie staat verder van hun af?

Zorg er als teamcoach voor dat de teamleden tijdens dit zoekproces steeds voelen of de plek echt voor hen klopt.

• Laat de teamleden zich bewust worden van hoe zij hun huidige plek ervaren. Stel Systemische vragen die de teamleden helpen om hun plek dieper te onderzoeken, zoals:
  • Welke plek neem jij in binnen je team? En welke plek neem je niet in?
  • Aan wie of wat ben jij loyaal? Aan wie of wat ben jij niet loyaal?
  • Aan wat of wie geef jij veel energie? Aan wat of wie geef jij geen energie? Van wat of wie krijg jij (geen) energie?
• De teamleden delen in tweetallen hun ervaringen aan de hand van bovenstaande Systemische vragen.

Opleiding Post-HBO Teamcoach Opleiding Systemisch Werken

Kernachtig interveniëren in team- en organisatiedynamiek

Leer jezelf als belangrijkste coachingsinstrument in zetten en vergroot je je systemische interventiekunde.

Bekijk de Opleiding

Hoe bespreek je de inzichten uit het sociogram met het hele team?

Plenaire bespreking

• Ieder teamlid deelt iets over hoe hij zijn plek in het team ervaart. De anderen luisteren vanuit compassie.
• Daarna ontstaat doorgaans een zinvolle groepsdiscussie over de huidige situatie.

Hoe onderzoek je met een sociogram de gewenste plek van teamleden?

• Ga weer in het sociogram staan.
• Vraag ze vervolgens om bij zichzelf na te gaan, welke plek ze zouden willen innemen. Wat zouden ze hiervoor in zichzelf moeten overwinnen?
• Nodig uit om bewust en in eigen tempo naar hun gewenste plek te lopen.
• Neem de tijd om te voelen hoe het op deze plek is en wat de nieuwe plekken van de andere teamleden met ieder doen.
• De teamleden delen in tweetallen hun ervaringen.

Hoe bespreek je de gewenste teamverhoudingen na het sociogram?

Plenaire bespreking

• Ieder teamlid vertelt hoe hij zijn nieuwe plek ervaart en wat hij hiervoor heeft overwonnen in zichzelf.
• Het team bespreekt hoe ze ieders plek idealiter zouden zien.

Hoe ontwikkel je jezelf als teamcoach bij de werkvorm Sociogram?

Wees erop alert dat je zelf vanuit compassie aanwezig bent en blijft. Wanneer raak je geïrriteerd, ingezogen of heb je oordelen?

Veelgestelde vragen over de werkvorm Sociogram

Wat is een sociogram bij systemische teamcoaching?

Een sociogram is binnen deze werkvorm een ruimtelijke opstelling waarin teamleden zichtbaar maken hoe zij hun plek en de onderlinge verhoudingen ervaren. Ze kiezen zelf een positie ten opzichte van hun collega’s. Door systemische vragen en uitwisseling ontstaat inzicht in de huidige teamdynamiek en de verschillende perspectieven van teamleden.

Wat is het doel van de werkvorm Sociogram?

Het doel is dat teamleden meer inzicht krijgen in hun eigen plek en die van anderen binnen het team. Door letterlijk afstand en nabijheid te ervaren, kunnen onderlinge verhoudingen bespreekbaar worden. Dit helpt het team om te onderzoeken hoe de huidige samenwerking wordt beleefd.

Hoe voer je de werkvorm Sociogram uit?

De teamleden kiezen een plek in een ruime open ruimte, waarbij ze hun afstand tot collega’s bepalen. Vervolgens onderzoeken ze met systemische vragen hoe ze hun positie ervaren. Ze bespreken hun inzichten eerst in tweetallen en daarna plenair. Eventueel volgt een tweede opstelling waarin ze experimenteren met een gewenste plek.

Welke systemische vragen stel je tijdens een sociogram?

Voorbeelden zijn: ‘Welke plek neem jij in binnen het team?’, ‘Aan wie of wat ben je loyaal?’ en ‘Aan wie of wat geef je veel energie?’. Deze vragen helpen teamleden om hun eigen positie, loyaliteiten en energieverdeling te onderzoeken, zonder direct een oordeel te vormen over anderen.

Waarom vraagt de werkvorm Sociogram om zorgvuldige begeleiding?

Een sociogram kan confronterend zijn doordat teamleden zichtbaar maken hoe zij de onderlinge afstand en nabijheid ervaren. Dit kan sterke gevoelens oproepen. De teamcoach bewaakt daarom een respectvolle uitwisseling, luistert vanuit compassie en voorkomt dat deelnemers onder druk worden gezet om meer te delen dan zij willen.

Over de auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.

Meer leren?
Wil je leren hoe je deze pittige en confronterende werkvorm voor systemische teamcoaching en teamtraining inzet? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleiding:

• Teamcoach Opleiding: Systemisch Werken met Teams (Post-HBO)

Kom kennismaken met onze visie en werkwijze in de gratis introductieworkshop Systemisch Teamcoachen.

Meer tools voor trainers, coaches en teamcoaches

• Toolboxes voor trainers, coaches en teamcoaches
• Overzicht van alle werkvormen voor teamcoaches
• Overzicht van alle werkvormen voor trainers
• Overzicht van alle werkvormen voor coaches

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en e-learnings voor coaches, trainers en teamcoaches.