Hoe verdiep je je training?

In het kort: Hoe verdiep je een vaardigheidstraining met aandacht voor de onderstroom?

Je verdiept een vaardigheidstraining door naast gedrag en omgeving ook aandacht te geven aan de onderstroom. Met het Stermodel onderzoek je overtuigingen, gevoelens, fysieke signalen en zingeving die het gewenste gedrag beïnvloeden. Zo kun je deelnemers begeleiden bij belemmeringen die niet alleen met het oefenen van nieuwe vaardigheden verdwijnen.

Hoe herken je dat je aandacht voor de onderstroom mist in je training?

Geef je wel eens een vaardigheidstraining waarbij je het gevoel hebt dat ‘de onderstroom’ de deelnemers weghoudt van het gewenste gedrag?

Bijvoorbeeld:

• een Training Presentatietechnieken waarbij de deelnemers vooral bang zijn om voor een groep te praten?
• een Training Coachend Leidinggeven waarbij de managers de overtuiging hebben dat ze in de praktijk geen tijd hebben om hun medewerkers te coachen?
• of een Training Resultaatgericht handelen waarbij de nieuwe organisatievisie strijdig is met de waarden en drijfveren van de deelnemers?

Je gaat dan aan de slag met het oefenen van nieuwe vaardigheden en het experimenteren met nieuw gedrag, maar zou daarnaast ook aandacht aan die onderstroom willen geven.

Hoe pak je dat aan?

Wat gebeurt er binnen het Stermodel bij trainen op de onderstroom?

Binnen het Stermodel van de zes ontwikkelingsniveaus is er dan het volgende aan de hand:

• Je vaardigheidstraining vindt plaats op het gedrag en omgevingsniveau. Je traint je deelnemers naar effectiever gedrag binnen hun (werk)omgeving.
• Je wilt je training verdiepen naar de onderstroom die het gedrag van je deelnemers beïnvloedt.

Hoe verdiep je je training op de onderstroom?

De onderstroom speelt zich af op:

• het mentale niveau
• het emotionele niveau
• het fysieke niveau
• het zingevingsniveau

In dit blog geef ik je een aantal aanwijzingen hoe je een verdiepende vaardigheidstraining kunt geven, door te trainen op de onderstroom van het persoonlijke ontwikkelingsproces van de deelnemers.

Wat is de kracht van gedrag en omgeving op de bovenstroom?

Voordat ik je meeneem naar de onderstroom, wil ik eerst een lans breken voor het gedrag- en omgevingsniveau.

Succeservaringen op deze niveaus helpen om belemmeringen op de onderstroom te overwinnen, zonder dat je hier expliciet aandacht aan geeft.

Bij een lichte tegenstroming kun je er daarom heel goed voor kiezen om al oefenend de belemmeringen op de onderstroom te overwinnen.

Zorg dan wel voor rake feedback: wat is de impact van het nieuwe gedrag op de mensen in hun omgeving?

Hoe werk je met belemmerende overtuigingen op het mentale ontwikkelingsniveau?

Het mentale ontwikkelingsniveau biedt voor veel deelnemers een relatief veilige verdiepingsslag, doordat ze zich comfortabel voelen bij dit niveau.

Ga met de deelnemers op zoek naar de gedachten en overtuigingen die hen het meest belemmeren om het nieuwe, gewenste gedrag in te zetten.

Ter ondersteuning kun je hierbij de vijf denkpatronen uit de RET gebruiken:

• de fanatieke perfectionist,
• de liefdejunk
• de rampdenker
• de lage-frustratie-tolerantie
• en de eiser aan de wereld.

Je kunt o.a. de NLP-techniek ‘herkaderen’ inzetten om de belemmerende overtuigingen om te buigen naar ondersteunende overtuigingen.

Hoe geef je aandacht aan gevoelens op het emotionele ontwikkelingsniveau?

Wanneer emoties dusdanig op de voorgrond zijn dat praktisch oefenen niet goed mogelijk is, besteed je aandacht aan de gevoelens en emoties die leven bij de deelnemers.

Gevoelens en emoties willen vooral gezien en erkend worden. Het geven van gevoelsreflecties (samenvatting op gevoelsniveau) doet vaak al wonderen.

Vanuit de principes van Geweldloze Communicatie kun je op zoek gaan naar de onderliggende behoeften die in de knel komen bij het inzetten van het gewenste gedrag.

Ga met je deelnemers op zoek naar hoe deze behoeften vervuld kunnen worden en aan wie ze hiervoor een verzoek willen doen.

Hoe werk je met een gegronde lichaamshouding op het fysieke ontwikkelingsniveau?

Het fysieke niveau gaat over lichaamsbewustzijn en hoe je omgaat met de signalen van je lichaam.

Het fysieke niveaus bestaat uit:

• een externe component, namelijk je non-verbale gedrag
• en een interne component zoals lichamelijke spanning of fysieke klachten.

Een bruikbare methodiek is om deelnemers een gegronde lichaamshouding te leren. Dit is een lichaamshouding die stevig én flexibel overkomt op de ander.

Daarnaast geeft een gegronde lichaamshouding meer bewustzijn van de eigen fysieke signalen. Wanneer mensen gewend zijn om deze signalen te negeren bij zichzelf, kan gronden zeer confronterend zijn.

Hoe werk je met kernwaarden en drijfveren op het zingevingsniveau?

Wanneer vanuit de markt of vanuit het management nieuw gedrag van mensen wordt gevraagd dat niet overeenkomt met de persoonlijke waarden en zielsdrijfveren van waaruit zij hun werk doen, geeft dit doorgaans de grootste weerstand tegen het nieuwe gedrag.

In een dergelijk geval is het belangrijk om tijdens de training te onderzoeken op welke manier de kernwaarden van de deelnemer(s) vorm gegeven kunnen worden binnen de nieuwe organisatierichtlijnen.

Zo ontstaat er:

• energie om mee te bouwen aan de organisatieontwikkelingen
• of inzicht dat individu en organisatie uit elkaar zijn gegroeid.

Veelgestelde vragen over trainen op de bovenstroom en onderstroom

Wat is de onderstroom in een training?

De onderstroom bestaat binnen het Stermodel uit het mentale, emotionele, fysieke en zingevingsniveau. Op deze niveaus kunnen overtuigingen, gevoelens, lichamelijke signalen, waarden en drijfveren spelen die invloed hebben op het gedrag van deelnemers.

Wanneer geef je in een training aandacht aan de onderstroom?

Aandacht voor de onderstroom is relevant wanneer deelnemers het gewenste gedrag wel oefenen, maar overtuigingen, emoties, lichamelijke reacties of persoonlijke waarden hen belemmeren om dit gedrag daadwerkelijk in te zetten.

Wat is het verschil tussen de bovenstroom en onderstroom in een training?

De bovenstroom richt zich op gedrag en het effect daarvan in de omgeving. De onderstroom gaat over mentale, emotionele, fysieke en zingevingsprocessen die dit gedrag beïnvloeden. In een verdiepende vaardigheidstraining kun je met beide werken.

Hoe werk je met belemmerende overtuigingen tijdens een training?

Je kunt deelnemers eerst laten onderzoeken welke gedachten en overtuigingen het gewenste gedrag belemmeren. Vervolgens kun je deze overtuigingen uitdagen en zoeken naar gedachten die het nieuwe gedrag juist ondersteunen. In het blog worden hiervoor onder meer RET en herkaderen genoemd.

Moet je in iedere vaardigheidstraining aandacht geven aan de onderstroom?

Niet iedere belemmering vraagt direct om verdieping naar de onderstroom. Bij een lichte tegenstroming kunnen oefenen, succeservaringen en rake feedback al helpen. Wanneer de onderstroom het oefenen duidelijk belemmert, kun je onderzoeken welk ontwikkelingsniveau aandacht nodig heeft.

Over de auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.

Waar lees je meer over het ontwikkelen van trainingen?

Nieuwsgierig naar meer inspiratie, kennis en praktische handvatten voor trainen? Lees dan:

• Train de Trainer Model: Single, Double en Triple Loop Trainen
• Training Ontwerp: 3 x Vaardigheidstrainingen op de Boven- en Onderstroom
• Werkvormen voor Trainers: Welke kies je?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en artikelen op onze Kennisbank voor coaches, trainers en teamcoaches.

Welke tools zijn er voor trainers, coaches en teamcoaches?

Meer tools vind je op onze kennisbank onder de Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches. Zoals:

• Toolbox Training ontwikkelen
• Toolbox Werkvormen training
• Toolbox Groepsdynamica

Welke opleidingen zijn er over het ontwikkelen van trainingen?

Zoek je een opleiding waarin je meer leert over training ontwikkelen? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:

• Post-HBO Train de Trainer Opleiding: Trainen met Ziel en Zakelijkheid