Theorie: De 4 Communicatieniveaus

In het kort: Wat zijn de vier communicatieniveaus in een gesprek?

De vier communicatieniveaus zijn inhoud, procedure, interactie en gevoelens. Inhoud gaat over het gespreksonderwerp, procedure over de werkwijze en besluitvorming, interactie over hoe gesprekspartners met elkaar omgaan en gevoelens over wat het gesprek bij hen oproept. Door alle vier de niveaus te onderzoeken, kun je communicatieproblemen herkennen en gesprekken gerichter begeleiden.

In een gesprek is sprake van vier communicatieniveaus. De manier waarop (niet) gecommuniceerd wordt op deze niveaus, beïnvloedt de effectiviteit van de communicatie en besluitvorming.

Ik beschrijf hieronder de vier communicatieniveaus met op elk niveau een aantal analysevragen.

Wat is het inhoudsniveau in een gesprek?

De inhoud van een gesprek is het onderwerp waar het gesprek over gaat.

• Is het gespreksthema duidelijk toegelicht? Is het onderwerp goed afgebakend?
• Wordt er gebruik gemaakt van de aanwezige kennis en ervaring van de deelnemers? Hoe?
• Praat iedereen over hetzelfde thema/aspect van het onderwerp?

Wat is het procedureniveau en hoe beïnvloedt dit de besluitvorming?

De procedure geeft de manier aan waarop er over de inhoud geleerd wordt.

• Is het doel van het gesprek helder?
• Is afgesproken hoe besluiten worden genomen?
• Zijn er duidelijke tijdafspraken? Hoe wordt hiermee omgegaan?

Deze theorie effectief leren toepassen?

Vergroot je impact als trainer!

Ontdek onze NOBTRA erkende opleidingen waarin je de kneepjes van het trainersvak leert en je persoonlijke impact als trainer vergroot.

Trainer Opleiding met Ziel en Zakelijkheid

Wat is het interactieniveau en hoe beïnvloedt dit de communicatie?

Het interactieniveau gaat over de communicatie tussen de gesprekspartners. Hoe gaat men met elkaar om? Wie heeft invloed en wie niet?

• Komt iedereen aan bod? Waardoor wel of niet?
• Wordt de feedback gegeven volgens de feedbackregels?
• Wie haakt er af? Wanneer? Wat gebeurt er op dat moment?

Welke rol spelen gevoelens tijdens een gesprek?

Wat er gebeurt op inhoud, procedure en interactieniveau roept allerlei gevoelens op bij de deelnemers. Gevoelens van blijdschap, tevredenheid, openheid, maar ook van teleurstelling, frustratie, boosheid, eenzaamheid of verdriet.

• Wie zegt iets over hoe hij zich voelt? Hoe?
• Wie vraagt naar hoe anderen erbij zitten of zich voelen?
• Wie toont begrip voor hoe anderen zich voelen?

Hoe ontwikkel je jezelf als trainer in het herkennen van communicatieniveaus?

Kijk eens naar de vier communicatieniveaus tijdens je training. Op welke niveaus wordt wel gecommuniceerd en op welke niveaus niet (of weinig)? Wat is hiervan het effect?

Veelgestelde vragen over de vier communicatieniveaus

Wat zijn de vier communicatieniveaus?

De vier communicatieniveaus zijn inhoud, procedure, interactie en gevoelens. Ze beschrijven verschillende aspecten van een gesprek: waarover je praat, hoe het gesprek wordt georganiseerd, hoe deelnemers met elkaar omgaan en welke gevoelens het gesprek oproept.

Wat is het verschil tussen inhoud en procedure in communicatie?

Het inhoudsniveau gaat over het onderwerp van het gesprek en de informatie die wordt uitgewisseld. Het procedureniveau gaat over de manier waarop het gesprek verloopt. Denk aan het doel, de tijdsindeling en afspraken over besluitvorming. Beide niveaus vragen om aandacht voor een effectief gesprek.

Waarom is het interactieniveau belangrijk tijdens een gesprek?

Op het interactieniveau kijk je naar hoe gesprekspartners met elkaar omgaan. Krijgt iedereen ruimte om iets te zeggen? Hoe wordt feedback gegeven? Wie heeft invloed en wie haakt af? Door deze vragen te onderzoeken, krijg je zicht op patronen die de samenwerking en communicatie beïnvloeden.

Hoe herken je het gevoelsniveau in een gesprek?

Let op uitspraken over gevoelens en op de manier waarop deelnemers reageren. Vraag bijvoorbeeld hoe iemand het gesprek ervaart of wat een bepaalde opmerking bij hem oproept. Gevoelens zoals tevredenheid, frustratie of teleurstelling kunnen belangrijke informatie geven over het verloop van het gesprek.

Hoe gebruik je de vier communicatieniveaus tijdens een training?

Observeer tijdens een gesprek of oefening wat er gebeurt op inhoud, procedure, interactie en gevoelens. Onderzoek welke niveaus aandacht krijgen en welke nauwelijks worden besproken. Stel vervolgens gerichte vragen op het niveau dat extra aandacht vraagt. Zo help je deelnemers bewuster te communiceren.

Over de auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.

Meer leren?
Wil je leren hoe je deelnemers kunt helpen om bewuster te communiceren? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleidingen:

• Post-HBO Train de Trainer Opleiding: Trainen met Ziel en Zakelijkheid
• Coach Opleiding: Coachen met Ziel en Zakelijkheid (Post-HBO)

Kom kennismaken met onze visie en werkwijze in de gratis introductie workshops.

Meer tools voor trainers, coaches en teamcoaches

• Toolbox voor trainers, coaches en teamcoaches
• Overzicht van alle theorie voor trainers
• Overzicht van alle theorie voor teamcoaches
• Overzicht van alle theorie voor coaches

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en e-learnings voor coaches, trainers en teamcoaches.