Intervisie Werkvorm: Denkhoeden van Bono

In het kort: Hoe gebruik je de zes Denkhoeden van De Bono tijdens intervisie?

De zes Denkhoeden van De Bono helpen om een intervisievraag vanuit verschillende perspectieven te onderzoeken. Elke denkhoed vertegenwoordigt een manier van denken: feiten, gevoelens, risico’s, kansen, creativiteit of procesbewaking. Door deze rollen onder intervisieleden te verdelen, kun je een praktijksituatie gestructureerd verkennen en tot nieuwe inzichten komen.

De Intervisie Werkvorm Denkhoeden van Bono is gebaseerd op het gedachtengoed van Edward de Bono.

De zes denkhoeden van Bono zijn heel bruikbaar om een intervisievraagstuk van meerdere kanten te belichten, en kunnen worden toegepast in diverse intervisie werkvormen.

Wat zijn de zes Denkhoeden van De Bono en wat houden ze in?

Edward de Bono beschrijft in zijn boek ‘Zes denkhoeden’ een model voor besluitvorming in teams, waarmee hij een ‘zuiverder’ en daarmee creatiever en efficiënter denkproces tot stand wilde brengen.
De Bono’s achterliggende stelling houdt in dat wij ook in ons denken een vat vol tegenstrijdigheden zijn: in ons innerlijk vechten – bijvoorbeeld tijdens een vergadering of intervisiebijeenkomst – allerhande gedachten en emoties, voorkeuren en ambities om voorrang.
De vondst van de afzonderlijke zes hoeden maakt het mogelijk die verschillende denkprocessen afzonderlijk in kaart te brengen tijdens intervisie werkvormen. Het opzetten van een bepaalde denkhoed zorgt dan voor een eenzijdige en tegelijkertijd verdiepende benadering, die samen met het product van de overige hoeden van de Bono een rijke en overzichtelijke denkoogst oplevert.

Hoe pas je de Denkhoeden van De Bono toe als intervisiewerkvorm?

De techniek van de zes denkhoeden van Bono kan in diverse intervisie werkvormen worden gebruikt. Elke deelnemer speelt dan de rol die bij de hem toebedeelde denkhoed hoort. De volgende rollen zijn daarbij te onderscheiden:

• De witte denkhoed van de Bono
  Maagdelijk wit denken, in de vorm van feiten, cijfers en informatie.
• De rode denkhoed van de Bono
  Een ‘rood waas’ voor de ogen, in de vorm van emoties en gevoelsoordelen, alsmede vermoedens en ingevingen (intuïtie).
• De zwarte denkhoed van de Bono
  De ‘advocaat van de duivel’, negatieve beoordeling; waarom iets ‘niet’ zal functioneren.
• De gele denkhoed van de Bono
  Zonneschijn, helderheid en optimisme: positieve beoordeling, constructieve bijdragen, opsporen van kansen (opportunisme).
• De groene denkhoed van de Bono
  Vruchtbaarheid: creativiteit, zaden die ontkiemen en tot wasdom komen, beweging, provocatie.
• De blauwe denkhoed van de Bono
  Afstandelijkheid en controle: de dirigent van het denken, denken over denken.

Intervisiebegeleider worden?

Geef een boost aan je professionaliteit!

In de training Intervisiebegeleider ontwikkel je je begeleidersvaardigheden en leer je diverse intervisiemethodieken.

Info Training Intervisiebegeleider

Waar moet je op letten bij het begeleiden van intervisie met de Denkhoeden van De Bono?

• Verdeel de zes denkhoeden van Bono onder de intervisieleden. Geef ze ter ondersteuning een hand-out waarin de zes denkhoeden van de Bono zijn beschreven.
• Je kunt de Intervisie werkvormen met de zes denkhoeden ook extra ‘opleuken’ door de beschrijving van de denkhoeden op gekleurde A4-tjes te zetten, of de intervisieleden gekleurde hoedjes op te zetten.
• De intervisiebegeleider kan ervoor kiezen geen denkhoed op te zetten tijdens de Intervisie Werkvormen Denkhoeden van de Bono. Ook is echter denkbaar dat de ‘blauwe hoed’ de voorzittersrol speelt.
• Het gebruik van de verschillende hoeden geeft een creatieve en speelse sfeer aan de intervisiebijeenkomst. Let erop dat het plezier zo veel mogelijk gelijke tred houdt met het resultaat: verdiepende en inzicht verrijkende adviezen ten aanzien van het ingebrachte werkprobleem.

Hoe combineer je de Denkhoeden van De Bono met de Incidentmethode Intervisie?

De Denkhoeden van de Bono kunnen heel goed worden ingezet tijdens de informatieronde van de Incidentmethode Intervisie. Om de input van de denkhoeden van Bono optimaal te benutten is het aan te raden om dan wat meer tijd in te ruimen voor de informatieronde.

Het schema van de Incidentmethode Intervisie met de Denkhoeden van de Bono ziet er dan als volgt uit:

Hoe ontwikkel je jezelf als intervisiebegeleider met de zes Denkhoeden?

Met welke denkhoed van de Bono heb jij veel affiniteit en met welke weinig? Oefen jezelf om vanuit alle zes denkhoeden van de Bono vragen te stellen tijdens de Intervisie Werkvormen.

Veelgestelde vragen over de Denkhoeden van De Bono bij intervisie

Wat zijn de zes Denkhoeden van De Bono?

De zes Denkhoeden van De Bono zijn zes verschillende denkperspectieven. De witte hoed staat voor feiten en informatie, de rode voor gevoelens en intuïtie, de zwarte voor risico’s en bezwaren, de gele voor kansen en voordelen, de groene voor creativiteit en de blauwe voor procesbewaking.

Hoe gebruik je de zes Denkhoeden van De Bono tijdens intervisie?

Verdeel de denkhoeden onder de intervisieleden en laat iedere deelnemer vanuit zijn toegewezen perspectief naar de ingebrachte vraag kijken. De deelnemers stellen vragen en brengen inzichten in die bij hun denkhoed passen. Zo krijgt de inbrenger verschillende gezichtspunten op zijn praktijksituatie.

Wat is het verschil tussen de witte en de rode denkhoed?

De witte denkhoed richt zich op feiten, cijfers en beschikbare informatie. De rode denkhoed geeft ruimte aan emoties, gevoelens en intuïtieve indrukken. Bij intervisie helpt de witte hoed om de situatie feitelijk te verkennen, terwijl de rode hoed aandacht geeft aan wat deelnemers aanvoelen of ervaren.

Wat is de functie van de zwarte, gele en groene denkhoed?

De zwarte denkhoed onderzoekt risico’s, bezwaren en mogelijke problemen. De gele denkhoed richt zich op kansen, voordelen en positieve mogelijkheden. De groene denkhoed stimuleert creativiteit en het bedenken van nieuwe alternatieven. Samen helpen deze perspectieven om een intervisievraagstuk breder te onderzoeken.

Hoeveel tijd heb je nodig voor intervisie met de Denkhoeden van De Bono?

In het beschreven schema voor de combinatie met de Incidentmethode staat 55 minuten vermeld. De afzonderlijke stappen tellen echter op tot 60 minuten. Reserveer daarom 60 minuten als je de aangegeven tijdsverdeling wilt volgen, of pas de tijd per stap aan wanneer je 55 minuten beschikbaar hebt.

Over de auteur: Silvia Blankestijn

Trainer, opleider en specialist in opleidingen. Meer dan 35 jaar ervaring met het opleiden van coaches, trainers en teamcoaches in het ontwikkelen van professionele vaardigheden.

Meer leren?
Wil je leren hoe je de Intervisie Werkvormen met Denkhoeden van de Bono effectief begeleidt vanuit de juiste rolinvulling als intervisiebegeleider? Dan kun je bij Blankestijn & Partners terecht in de opleiding:

• Training Intervisiebegeleider met Ziel en Zakelijkheid

Meer tools voor intervisiebegeleiders

• Toolbox voor Intervisiebegeleiders, trainers, coaches en teamcoaches
• Overzicht van alle Intervisie Werkvormen
• Overzicht van alle Coaching Werkvormen
• Overzicht Groepsdynamica

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de nieuwste blogs, tips en e-learnings voor intervisors, coaches, trainers en teamcoaches.